پرسشنامه بررسی تاثیر فناوری در مدیریت بهینه پسماند با اولویت تفکیک در مبدا

مدیریت پسماند مسئله ای است که به دنبال پیشرفت زندگی اجتماعی انسان‌ها و افزایش تعاملات‌ شان با محیط زیست شکل گرفت. ﻣﺤﻴﻂ‌‌ ﺯﻳﺴﺖ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺍﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺑﺰﺭگ ﻭ ﭘﻴﭽﻴﺪﻩ ﺍﺯ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻥ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ اثر ﺗﻜﺎﻣﻞ ﺗﺪﺭﻳﺠﻲ ﻣﻮﺟﻮﺩﺍﺕ‌ ﺯﻧﺪﻩ ﻭ ﺍﺟزﺍﻱ ﺳﺎﺯﻧﺪﻩ ﺳﻄﺢ ﺯﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﺁﻣﺪﻩ ‌ﺍﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ تاثیر و تاثر آن از فعالیت‌های انسانی مسلم است.

این تاثیر و تاثر در طی قرون متمادی، اشکال متفاوتی به خود گرفته و روز به روز بر گستردگی و پیچیدگی آن افزوده شده است. بدین ترتیب انسان ها از آغاز زندگی یکجا نشینی همواره پسماندها را به طریقی از محیط زندگی خود دور می‌کردند که این کار به دلیل پایین بودن میزان جمعیت از یک سو و کمیت و کیفیت زباله ها از سویی دیگر، دفع زباله ها را دچار مشکل نمی‌کرد و بسیاری از مواد که زائد نامیده می شوند، به نوعی بازیافت شده یا در اطراف سکونت گاه های انسانی یا داخل آنها دفع می شدند. این در حالی است که با افزایش جمعیت و رشد و گسترش شهرنشینی، تغییر الگوی مصرف و استفاده وسیع از موادی که به آسانی تجزیه نمی شوند، عوارض دفع غیر بهداشتی و بازیافت مواد زائد آشکار شد و از آن پس، مدیریت این مواد به صورت منسجم، توسط سازمانی مشخص در شهرهای جهان آغاز گردید. امروزه مدیریت پسماند، یکی از ضروری‌ترین محورهای توسعه پایدار محسوب می‌گردد.

پسماند براساس تعریف سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، پسماند عبارت است از مواد اجتناب‌ناپذیر ناشی از فعالیت‌های انسانی که در حال حاضر و آینده نزدیک نیازی به آن نیست و پردازش یا دفع آن ضروری است. برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد پسماند را اینگونه تعریف می کند: اشیایی که مالکانشان آنها را نمی خواهند یا نیازی به آنها ندارند یا از آنها استفاده نمی‌کنند و به پردازش و دفع نیاز دارند.

پسماند محصول جانبی فعالیت های انسانی است. از لحاظ فیزیکی، پسماند حاوی همان موادی است که در محصولات مفید وجود دارد و تنها تفاوت آنها در بی ارزش بودن پسماند است. جداسازی مواد پسماند می‌تواند یکی از روش‌های افزایش ارزش مواد و پیدا کردن موارد کاربرد برای آنها باشد. به طور کلی، رابطه معکوسی بین میزان اختلاط پسماند و ارزش آن وجود دارد.

پسماند از چند منظر می تواند دسته بندی شود:

-از نظر وضعیت فیزیکی (جامد، مایع، گاز)

-از نظر کاربرد اصلی ( بسته بندی، مواد غذایی و…)

-از نظر مواد (شیشه، کاغذ و… )

-از نظر ویژگی های فیزیکی (سوختنی، کمپوست شدنی، بازیافتنی)

-از نظر منشأ (خانگی، تجاری، کشاورزی، صنعتی و… )

– از نظر میزان ایمنی (خطرناک و بی‌خطر)

به پسماند خانگی و تجاری در مجموع، پسماند شهری گفته می شود که معمولا کمتر از ده درصد کل جریان پسماند را شامل می شود.

پسماند خانگی همواره ﻣﺴﺌﻠﻪ ای ﭘﯿﭽﯿﺪه در ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺷﻬرﻫﺎ ﺑﻮده‌ اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻋﻠﺖ داﻣﻨﻪ ﮔﺴﺘﺮده ﻣﻮاد ﻣﻮﺟﻮد در اﯾﻦ ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ (ﺷﯿﺸﻪ، ﻓﻠﺰ، ﮐﺎﻏﺬ، ﭘﻼﺳﺘﯿﮏ، ﻣﻮاد آﻟﯽ و …) و اﺧﺘﻼط ﮐﺎﻣﻞ اﯾﻦ ﻣﻮاد، ﻣﺸﮑﻼت ﻣﺘﻌﺪدی در ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ آن‌ها ﺑﺮوز ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺗﺮﮐﯿﺐ ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ در ﻓﺼﻞﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ، در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ ﻣﺨﺘﻠﻒ و از ﮐﺸﻮری ﺑﻪ ﮐﺸﻮر دﯾﮕﺮ و از ﺷﻬﺮی ﺑﻪ ﺷﻬﺮ دﯾﮕﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﻫﻤﯿﻦ ﻋﻮاﻣﻞ، ﻣﺎﻧﻊ از آن ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻧﺴﺨﻪ ی واﺣﺪی ﺑﺮای ﺗﻤﺎم ﺷﻬﺮﻫﺎ ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺷﻮد. ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﺗﺠﺎری و ﺻﻨﻌﺘﯽ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﯾﮑﻨﻮاﺧﺖﺗﺮ و در ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﯽﺷﻮد؛ ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﺪﯾﺮﯾﺘﯽ ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﺧﺎﻧﮕﯽ را ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﮐﻨﺪ، ﻗﻄﻌﺎً ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ از ﻣﻨﺎﺑﻊ دﯾﮕﺮ را ﻧﯿﺰ دارد.

مدیریت پسماند به عنوان یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های جوامع بشری مطرح می‌باشد. افزایش روزافزون حجم پسماندها از یک سو و تنوع و گوناگونی آن‌ها از سویی دیگر، بر پیچیدگی شرایط و نحوه جمع‌آوری و دفع آن‌ها می‌افزاید.

مدیریت پسماندهای شهری به عواملی همچون تولید زواید، جمع آوری، حمل و نقل، دفن زباله و بازیافت آن بستگی دارد، بنابراین محدوده مدیریت این مقوله بسیار وسیع و متغیر است، برای چنین موضوعی راهی جز مدیریت و برنامه راهبردی وجود ندارد.

پیشرفت‌های گسترده فناوری و علوم در زمینه های مختلف شیمی، فیزیک، پزشکی و … باعث ورود انواع پسماندهای خطرناک حتی در داخل پسماندهای عادی خانگی شده است. امروزه دیگر سیستم‌های جمع‌آوری و دفع سنتی پسماندها پاسخ‌گو نبوده و نمی‌تواند از آلودگی‌های زیست‌محیطی ناشی از انواع پسماندهای شیمیایی، میکروبی،میکربی،رادیو اکتیو و … جلوگیری کند. اﺟﺰای اﺻﻠﯽ ﯾﮏ سیستم مدیریت پسماند امروزی به طور کلی شامل بخش های تولید، جمع آوری، تفکیک، پردازش و بازیافت می باشد که در ارتباط با هر یک از این مراحل، توضیح مختصری ارائه می شود:

شامل فعالیت‌هایی است که درآن مواد بی‌ارزش یا باید دور ریخته شوند و یا برای دفع، جمع‌آوری گردند. برای مثال پوسته‌های شکلات بعد از خوردن شکلات، ارزشی برای صاحبان آن ندارند و اغلب در بیرون از منزل ریخته می‌شوند. از این رو امروزه با رشد جمعیت، مقدار زباله تولیدی نیز بسیار افزایش یافته و برای مدیریت آن باید روش‌ها و تکنولوژی های جدیدی مورد استفاده قرار گیرد.

کل مواد زائد جامد تولید شده را کمیت آن بیان می‌نماید. متغیرهای بسیاری از جمله سطح سواد افراد، موقعیت جغرافیایی منطقه، فصول سال، آگاهی‌های زیست‌محیطی و بهداشتی بر این میزان تاثیر‌گذار می‌باشد.

اجزای تشکیل دهنده مواد زائد جامد را کیفیت آن بیان می‌نماید. متغیرهای بسیاری از جمله اماکن تولید، وضعیت اقتصادی مرد و فصول سال بر آن تاثیرگذار می‌باشد.

به متوسط تولید مواد زاید جامد برای یک فرد، اصطلاحا سرانه تولید زباله گفته می‌شود. این میزان، بر اساس مقیاس روز، ماه و سال بیان ‌می‌گردد.

معمولا واحد اندازه‌گیری حجم زباله، لیتر یا متر مکعب می‌باشد. چگالی مواد زاءد جامد عبارت است از وزن یک متر مکعب زباله که نشان‌دهنده فشردگی لایه‌های مختلف مواد نیز می‌باشد.

بیش از ۷۰ درصد از زباله‌های شهری، به مواد فسادپذیر اختصاص دارد. مکان مناسب جهت دفن این حجم از زباله، یکی از مشکلات سیستم‌های مدیریتی در سطح کلان می‌باشد.

درصد رطوبت، عبارت است از میزان رطوبت در واحد وزن خشک مواد زائد.