پرسشنامه تکنوفوبیا (ترس از تکنولوژی)

هراس از فناوری (Technophobia) ترس دائمی و همیشگی از فناوری یا همان تکنولوژی است که در وضعیت شدیدتر آن به احساس اضطراب شدید در استفاده از هر نوع فناوری پیشرفته اطلاق می‌شود.

اصطلاح Technophobia از دو واژه یونانی Techne به‌معنی هنر و مهارت و phobos به‌معنی ترس، تنفر و یا بیزاری گرفته شده است.

به‌نظر می‌رسد در سراسر دنیا مردم زیادی تحت تأثیر این نوع هراس قرار داشته باشند.

از زمانی‌ که پژوهشگران دریافتند بسیاری از معلمان حتی در کشورهای پیشرفته دنیا از ابزارهای کمک آموزشی مبتنی بر تکنولوژی به‌واسطه هراس و ترس از آن، استفاده نمی‌کنند مطالعات و بررسی‌ها در ارتباط با این نوع فوبیا افزایش یافت.

واژه هراس از تکنولوژی مخالف اصطلاح تمایل و گرایش به تکنولوژی (technophilia) که افرادی که دارای این گرایش هستند به شدت به فناوری علاقه‌مند هستند و حتی ممکن است به‌دنبال ایجاد تغییرات در جهان و یا مقابله با مشکلات اجتماعی به کمک تکنولوژی باشند.

براساس بررسی‌های انجام شده هراس از تکنولوژی غالباً ناشی از عوامل فرهنگی و مذهبی است، به‌عنوان نمونه فرقه آمیش‌ها – یک فرقه مسیحی که به روش‌های سنتی مانند نیاکانشان زندگی می‌کنند و برای حمل و نقل از اسب استفاده می‌کنند و استفاده از تلفن و برق در خانه‌های آنها ممنوع است- به‌واسطه ترس از آسیب‌دیدن ایمانشان در برابر هر نوع فناوری مقاومت می‌کنند.

در این میان بسیاری از طرفداران حفاظت از محیط زیست نیز در موضع مخالفت اجتماعی با فناوری قرار دارند.

البته غالباً نقش تکنولوژی در زندگی انسان‌ها با تناقض همراه است، چون استفاده از تکنولوژی با هدف آسان‌تر کردن زندگی نوع بشر است اما بعضاً فناوری با ساخت ابزارهایی که استفاده از آنها سخت و دشوار است، زندگی را پیچیده‌تر می‌کند.

پژوهشگران معتقدند زمانی‌ که افراد دارای هراس از فناوری با کامپیوترهای پیچیده، سیستم‌های تلفن و یا حتی دستگاه‌های خودپرداز مواجه می شوند در روش‌های استفاده از آن دچار مشکل، نگرانی و یا حتی وحشت‌زدگی می‌شوند.

اغلب به‌نظر می‌رسد که این نوع ترس یا فوبیا هیچ‌گونه پایه و اساسی ندارد ولی نکته قابل توجه این است که این گروه از افراد در برابر چنین موقعیت‌هایی کاملاً بی‌دفاع و ناتوان هستند.