این پرسشنامه استاندارد از نوع فایل ورد و به همراه تمامی اطلاعات مربوط به نمره گذاری، روایی و پایایی، منابع و … در قالب جداول زیبا و آماده تکثیر ارائه گردیده است. پس از پرداخت موفق می توانید به صورت آنلاین اقدام به دانلود فایل مربوطه بپردازید.
هدف: ارزیابی عوامل موثر بر اثربخشی تشویق در دانش آموزان از ابعاد مختلف (شرايط تشويق، فرد تشویق کننده، تشويق مستقيم، تشويق غير مستقيم، اندازه ونوع تشويق، يادگيري)
تعداد سوال: 33
تعداد شاخص: 5
تعداد خرده مقیاس: 12
شیوه نمره گذاری: دارد
تفسیر: دارد
منبع: محقق ساخته
نوع فایل: word 2007
همین الان دانلود کنید
قیمت: فقط 3900 تومان
تعریف تشویق
از نظر لغوی كلمه تشویق از واژه شوق و علاقه گرفته شده و به باب تفعیل (تشویق) شده است و از نظر اصطلاحی تشویق، بر ایجاد رغبت و علاقه به انجام یك كار در فراگیران گفته میشود.
به نظر موریس، پاداش معمولا رویدادی است كه بلا فاصله بعد از رفتار اتفاق میافتد و سبب اجرای رفتار میشود. تشویق در امر یادگیری و آموزش، عامل و محركی اساسی برای كودك به حساب میآید. تجربیات نشان داده كودكانی كه در كلاس و مدرسه به خاطر درس مورد تشویق قرار میگیرند بیش از دیگران به فراگیران در یادگیری كمك میكنند و به فراگیری مسائل موفق میشوند.
نقش تشویق در یادگیری به مراتب مهمتر و مؤثرتر از نقش تنبیه است. همچنین تشویق در یك درس، اگر چه سبب رشد و پیشرفت كودكان در همان درس میشود ولی اثر عام آن، آنقدر پردامنه است كه دیگر دروس را هم در بر میگیرد این امر بهخاطر آن است كه كودك در اثر تشویق كلا دیدی مثبت به یادگیری پیدا كرده و بصورت كلیتری به درس و مدرسه علاقه پیدا میكند. بدین ترتیب میتوان گفت كه پاداش، عكس العملی است كه مربی بدنبال رفتار مطلوب متربی از خود نشان میدهد و باعث تكرار رفتار در موقعیتهای بعدی میگردد. پس بهتر است در فرآیند یاد دهی-یادگیری از تشویق بیش ار تنبیه استفاده كنیم، مگر در مواردی ناچار باشیم از تقویت منفی استفاده كنیم.
اصول تشویق
اهم شرایطی كه در تشویق كودكان و حتی بزرگسالان باید مدنظر قرار گیرد عبارتند از:
1 -شرط سنی: در تشویق كودكان شرط سن مهم است. در هر سنی مقتضیاتی را باید در نظر گرفت و این امر شدنی نیست. مگر اینكه آگاهی از متون روانشناسی و اطلاعات روانشناسی كودك و نوجوان داشته باشیم.
2-شرط جنس: تشویق بهتر است برای پسر و دختر متفاوت باشد. بدین معنی كه شرایط حیات روانی و اجتماعی آن را مورد نظر قرار دهیم. پسران بیشتر به اسباب بازیهای جنگی، رزمی و ورزشی راغبند و دختران بیشتر به ظرافتكاریها و زیباییهای اسباببازیهای خانوادگی علاقه نشان میدهند.
3-شرط روانی: نكته مهمی كه در تشویق باید مد نظر قرار گیرد شرط روانی در سنین مختلف و نوع پایبندی آنها به لذات است.
4-شرط كار و تلاش: در تشویق كودك اعطای جایزه به آن باید بین میزان كار و تلاش و میزان تشویق رابطه وجود داشته باشد. یعنی میزان تشویق دانشآموز با میزان فعالیت انجام شده برابر باشد تا اثر تربیتی تشویق از بین نرود.
محاسن تشویق
1- تشویق محرك قدرتمند: تشویق سبب پیدایش رغبت و شوق به كار و كوشش و تحصیل میشود و میتواند نقش جهتدهنده در انجام فعالیتهای روزمره داشته باشد و زمینه تفكر آیندهساز و آیندهگزین گردد.
2- مداومت در كار نیك: از مواردی كه بهعنوان اثر و فایدهی تشویق در امر تعلیم و تربیت میتوان نام برد، ادامه كار مفید است. زمانی كه شخص از نظر روحی و روانی احساس میكند كه مفید واقع شده تلاش میكند تا كار و مساعی اش مستدام باشد و بطور همیشگی تا آنجایی كه برایش امكانپذیر است كوشش مینماید تا شایستگی اش را حفظ كند.
3-تشویق عامل پیدایش شهامت: بهگونهای كه فرد جرات آن را پیدا میكند كه به كاری اقدام كرده یا دست از كاری بردارد.
4-تشویق عامل شادابی فرد: تشویق سببی است برای شادابی و نشاط روانی، میل به زندگی و انجام وظیفه را در فرد پیدا میكند.
5-تشویق محرك خلاقیت: تشویق عاملی برای بهكار انداختن ابتكار و خلاقیت، ابداع و اختراع است.
اثرات نامطلوب عادت به تشویق
باید سعی نمود فراگیر به تشویق و جایزه عادت نكند. بطوری كه اگر مورد تشویق قرار نگرفت و یا جایزهای دریافت نكرد از كار نیك باز بماند. ضمنا باید دقت نمود تشویق بهعنوان هدف آموزشی تلقی نشود بلكه وسیلهای برای رسیدن به اهداف عالی باشد. لذا عادت به تشویق میتواند خطرساز باشد و اگر این تشویقها، از كار فرد مورد تشویق، ارزش بیشتری داشته باشد باعث میشود عادت ناسالمی در فرد ایجاد شود. كه بعدها در مقابل هر تلاشی، هر چند اندك انتظار ستایش و تفدیر خواهد داشت.
اثر نامطلوب دیگر آن این است كه گاهی در فرد حالت رشوه خواهی ایجاد میشود و تا اطمینان به تشویق نداشته باشد از انجام كار میپرهیزد.
تحقیقات روانشناسان نشان داده است: كودكانی كه عادت تشویق در آنها ایجاد شده در بزرگسالی بدون گرفتن پاداش حاضر نیستند به همنوعان خود كمك كنند.
از اثرات نامطلوب دیگر تشویق ایجاد دلهره و اضطراب و نگرانی است كه اثرات نامطلوب بر وجود انسان میگذارد.
مسأله مهم دیگر آن است كه تشویق و ستایش متربی آنقدر زیاد نگردد كه موجب غرور و بزرگی كاذب در شخص شود. حضرت علی در این مورد میفرمایند: در مدح و ستایش كسی مبالغه و زیاده روی نكن كه باعث فساد در خود و دیگران میشود.
مسائل مربوط به تشویق
1- افراط و تفریط: اگر اصلا تشویق وجود نداشته باشد باعث بیماریهای روحی میشود. همچنین استفاده زیاد نیز باعث میشود كه فرد عادت به تشویق كند و اگر در شرایطی تشویق وجود نداشته باشد كار نیك هم نخواهد بود.
2-تبدیل تشویق از وسیله به هدف: تشویق باید بعنوان وسیلهای برای رسیدن به هدف باشد كه متأسفانه بعضی مواقع تشویق هدف قرار میگیرد. یعنی اگر شخص كار نیكی را انجام دهد صرفا بهخاطر گرفتن جایزه و تشویق است.
3-بهوجود آمدن مقایسه در تشویق: متأسفانه ضعفی كه زیاد به چشم میخورد قیاسی است كه میان دانشآموزان ضعیف با قوی صورت میگیرد. مربیان بدون توجه به استعدادهای جسمی و روحی و تواناییهای افراد آنها را با هم مقایسه میكنند كه تأثیرات نامطلوب دارد.
4-تشویق یك كار تعلیمی است و یك روش مثبت به شمار میرود: یعنی در تعلیم و تربیت، تشویق، عامل تسهیل یادگیری، تداوم فرایند یاددهی-یادگیری میباشد، نه فقط عامل تكرار یك رفتار كه توسط دانشآموز در موقعیتهای مختلف باشد.
زیان عدم تشویق
تشویق نكردن نه تنها فرد را در بیتفاوتی نگه میدارد بلكه در مواردی عارضهآفرین و سبب وارد آوردن صدمه و لطمه بر شخصیت فرد است. تحقیقات روانشناسان نشان داده كه اگر طفلی برای عملی مورد تأیید قرار نگیرد، تدریجا نسبت به آن بیتفاوت و حتی رویگردان میشود. همانگونه كه گلها برای رشد نیاز به نور، آب، حرارت و هوا دارند كودكان نیز برای پیشرفت خود نیاز به تشویق دارند. پس چنانچه دانشآموزان از قبال انجام كار بیش از حد مورد انتظار تشویق شوند، چه بسا رغبتشان برای انجام مجدد آن كار و كارهای مشابه كاهش یابد.
اقسام راههای تشویق
1-تشویق مستقیم و غیرمستقیم: تشویقهای غیرمستقیم اثر بخشتر از ترغیب و تشویق مستقیم است. زیرا در تشویق غیر مستقیم، اول حالت كلی میتواند وجود داشته باشد. مثلا مربی بگوید كسانی كه چنین هستند و به فلان شكل عمل میكنند، مورد توجه و احترام جامعهاند و در این صورت فرد مورد نظر علاقهمند میشود كه چنین عمل كند. نكته دیگر، تشویق بصورت مستقیم است كه انواع آن را در میان افراد جامعه زیاد مشاهده میكنیم. نظیر اینكه اگر نمره خوب بگیری چنین جایزهای داری. بعضی از متخصصان تعلیم و تربیت معتقدند كه تشویق مستقیم مانند اشعه مستقیم خورشید آزاردهنده و كوركننده است چون منجر به تملق و چاپلوسی میشود.
2-تشویق مادی و معنوی: تشویق مادی مانند اینكه مربی، پدر و مادر قول میدهند كه در صورت فلان موفقیت و انجام كاری، جایزهای تهیه نمایند. البته باید سن، جنس و توان تشویق شونده باید در نظر گرفته شود. تا منجر به یاس و ناامیدی نشود. ضمنا مربی، پدر و مادر باید توجه داشته باشند به وعدههایی كه میدهند عمل كنند در غیر اینصورت اثرات نامطلوب تربیتی خواهد داشت. گاه تشویق جنبه معنوی دارد در اینصورت باید شخصیت كودك و فرد مورد تربیت، طوری پرورش یافته باشد كه از موفقیت و پیروزی حاصله محفوظ شده و شیرینی آن، خود وسیله تشویق برای ادامه كار یا تكرار كار خوب در او شود. پس در این مورد موفقیت فرد برای خود حكم تشویق را دارد. تشویق معنوی دیگر، لذت روحی و روانی و استنباطی است كه برای فرد ایجاد میشود كه خود بزرگترین انگیزه برای كار نیك است. احساس رضایت خاطر، دیگر حالتی است كه خود برانگیزانندهی شخص به كار نیك است. و از همه مهمتر كسب رضای خداوند بعنوان یكی از عوامل معنوی پر اهمیت، مد نظر قرار گیرد.
3-تشویق درونی و برونی: در كتاب تربیت آسیبزا، تشویق به دو دسته بیرونی و درونی تقسیم میشود. تشویق بیرونی شامل واكنشهایی است كه دیگران برای تكرار و تقویت رفتار فرد ارائه میكنند. بهطوری كه تشویق بیرونی مانع خودبرانگیختگی درونی میشود.
نتیجهگیری
تشویق در اندازهی مطلوب و حساب شده میتواند اثرات قابل توجه به بار آورد. تشویق مانند داروی شفابخش است كه باید بصورت دقیق و به میزان كافی و با دقت از آن استفاده شود. و چه بسا كم و زیاد شدن ان و افراط و تفریط در آن و بموقع نبودن آن اثرات نامطلوبی به بار میآورد.
(از آنجا كه تنبیه آسانترین راه است. آدمها میل به تنبیه كردن دارند وگرنه پیامدهای مثبت تشویق، صدبرابر بیشتر است.)