پرسشنامه عوامل رفتاری تاثیر گذار بر اجرای اثربخش مدیریت زنجیره تامین سبز

الزامات قانوني از يك سو و افزايش آگاهي مصرف ­كنندگان از سوي ديگر باعث شده است كه شركت­ها در تصميم گيري ­ها ملاحظات زيست محيطي را در نظر بگيرند. در اين راستا در سال­هاي قبل شركت‌ها براي كاهش اثرات زيست محيطي فعاليت­هايشان، تنها بر روي كنترل آلايندگي ناشي از فعاليت‌هاي داخلي خود مانند فرايند توليد تمركز داشتند.

اثرات زيست محيطي محصولات توليدي شركت­ها محدود به فعاليت‌هاي داخلي شركت توليدكننده نيست و ساير فعاليت‌هاي مربوط به محصول در ساير نهادهاي زنجيره تامين محصول شامل تامين‌كنندگان، توليدكنندگان، توزيع‌كنندگان و فروشندگان نيز داراي اثرات زيست محيطي هستند. تصميمات اخذ شده توسط هر كدام از نهادهاي زنجيره تامين داراي اثرات زيست محيطي است كه تصميمات مجزاي هر كدام از آن‌ها ممكن است اين اثرات را تشديد كند.

هماهنگي بين نهادهاي مختلف و تصميم گيري‌هاي يكپارچه در موضوعات مختلف منجر به عملكرد بهتر مجموعه نهادهاي زنجيره تامين به لحاظ زيست محيطي مي‌شود. از اين‌رو در ساليان اخير زنجيره تامين سبز به عنوان يك موضوع مهم ظهور كرده است.

زنجيره تامين سبز به دنبال دستيابي به اهداف اقتصادي براي تمامي نهادهاي زنجيره تامين با در نظر گرفتن ملاحظات زيست محيطي است. طراحي و پياده سازي زنجيره تامين سبز علاوه بر رعايت الزامات زيست محيطي، از طريق ايجاد تصويري مناسب از شركت در ميان مشتريان منجر به كسب سهم بازار بيشتري نيز خواهد شد.
همچنين طراحي و پياده سازي لجستيك بازگشتي براي محصولات برگشتي نقش بسزايي در كاهش آسيب­هاي زيست محيطي و سبز شدن زنجيره تامين ايفا مي‌كند. منظور از لجستيك معكوس (طبق تعريف انجمن مديريت لجستيك) فرايند برنامه­ ريزي، اجرا و كنترل جريان برگشتي محصولات برگشتي از مصرف ­كنندگان به منظور كسب ارزش مجدد و يا دورريز مناسب آن‌ها است. استفاده از محصولات برگشتي در لجستيك بازگشتي كاهش هزينه‌هاي كل زنجيره تامين را مي­تواند به همراه داشته باشد. نمونه­اي از ساختار يك زنجيره تامين به همراه لجستيك بازگشتي آن در شكل زير نمايش داده شده است.

مديريت زنجيره تامين سبز به دنبال به ‌كارگيري مديريت زيست محيطي در سراسر مجموعه فعاليت‌هاي زنجيره تامين شامل طراحي محصول، خريد و تدارك، ساخت و مونتاژ، بسته ­بندي، لجستيك، توزيع و مديريت جريان محصول برگشتي است. به اين منظور در مديريت زنجيره تامين سبز ضروري است كه تمامي شركت‌هاي زنجيره تامين به صورت يكپارچه در تفكر و پياده سازي حفاظت از محيط زيست مشاركت داشته باشند.

فعاليت‌هاي مختلف زنجيره تامين اثرات زيست محيطي مختلفي ممكن است به همراه داشته باشد و ميزان سبز بودن زنجيره تامين با شاخص‌هاي مختلفي ارزيابي مي‌شود. مهم‌ترين شاخص‌هاي ارزيابي ميزان سبز بودن زنجيره تامين عبارت‌اند از ميزان نشر كربن فعاليت‌هاي زنجيره تامين، ميزان نشر دي‌اكسيد كربن، ميزان نشر گازهاي گلخانه‌اي٬ ميزان مصرف انرژي و‌ ميزان مصرف آب.

مديريت زنجيره تامين سبز شامل چهار بخش اصلي به صورت زير است:

1-مديريت سبز تامين­ كنندگان

2-مديريت سبز عمليات داخلي توليد­ كنندگان

3-مديريت سبز لجستيك شامل طراحي سبز شبكه لجستيك، مديريت سبز حمل و نقل و تحويل، مديريت سبز انبارداري و مديريت سبز بسته بندي

4-مديريت لجستيك بازگشتي