این پرسشنامه استاندارد از نوع فایل ورد و به همراه تمامی اطلاعات مربوط به نمره گذاری، تفسیر، و … در قالب جداول زیبا و آماده تکثیر ارائه گردیده است. پس از پرداخت موفق می توانید به صورت آنلاین اقدام به دانلود فایل مربوطه بپردازید.
هدف: بررسي میزان جامعه پذیری سیاسی در دانشجویان
تعداد سوال: 19
شیوه نمره گذاری: دارد
تفسیر: دارد
منبع: دارد
نوع فایل: word 2007
همین الان دانلود کنید
قیمت: فقط 5500 تومان
جامعه پذیری سیاسی، روندی است که فرد در آن، با وظایف، حقوق و نقشهای سیاسی خود در جامعه آشنا می شود.
در این فرایند «فرهنگ سیاسی جامعه» از نسلی به نسل دیگر، یا از نهادی به گروههای مختلف جامعه انتقال می یابد. نهادهای جامعه پذیری سیاسی، با انتقال «فرهنگ سیاسی»، هم شرایط تداوم حیات سیاسی و نظام ارزشی آن را فراهم می کنند و هم سبب ثبات فرهنگ سیاسی، اجتماعی و سنتها می شوند.
این فرایند را می توان چنین تعریف کرد: «فرایندهای رشد که افراد از طریق آنها، جهت گیریها و انگاره های رفتار سیاسی خود را کسب می کنند.»(1)
می شوند.
یکی از مشکلات فرهنگی، سیاسی و اجتماعی جامعه ایران، غفلت از جامعه پذیری و گسست نسلهای مختلف با آموزه ها و هنجارهای سیاسی، و شکاف میان کارگزاران نظام با بخشی از جامعه (به خصوص نوجوانان و جوانان) است. عدم توجه به این امر باعث فزونی بی اعتنایی جوانان نسبت به سرنوشت کشور و آسیب پذیری آنان در برابر تبلیغات نادرست دشمنان می شود.
گفتنی است نظام حکومتی ما دینی و بر پایه آموزه های شریعت سامان یافته و حاکمیت ارزشی و هنجارهای دینی در عرصه های مختلف (سیاست، اقتصاد، اجتماع و فرهنگ) در رأس برنامه ها و اهداف آن قرار دارد. از طرفی بین سیاست و دین، جدایی و گسستی وجود ندارد. از اینرو «پاسداران مرز دین» و «مبلغان راستین شریعت» وظایف و تکالیف حساس و دشواری در «امر جامعه پذیری سیاسی» دارند. حتی در نگاشته های سیاسی، یکی از کارگزاران و عوامل این امر، نهادهای مذهبی دانسته شده است. علاوه بر این خود نیز باید با آموزه ها و فرهنگ سیاسی اسلام آشنا شده و در این فرایند، خود را از جامعه و سیاست جدا ندانند.
امام خمینی رحمه الله می فرماید: «تبلیغات و تعلیمات دو فعالیت مهم و اساسی ما است. وظیفه فقها [و علما[ است که عقاید و نظامات اسلام را تبلیغ کنند و به مردم تعلیم دهند تا زمینه برای اجرای احکام و برقراری نظامات اسلام در جامعه فراهم شود. در روایت ملاحظه کردید که در وصف جانشینان پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله ؛ یعنی فقها آمده است که: «یُعَلِّمُونَها النّاسَ»؛ یعنی، دین را به مردم تعلیم می دهند ـ مخصوصا در شرایط کنونی ـ که سیاستهای استعماری و حکام ستمگر و خائن و یهود و نصارا و مادیون در تحریف حقایق اسلام و گمراه کردن مسلمانان تلاش می کنند.
در این شرایط مسئولیت ما برای تبلیغات و تعلیمات بیش از هر وقت دیگر است.»(2)
بیگانه و با آموزه های سیاسی اسلام آشنا کرد.
بر این اساس از «جامعه پذیری سیاسی» می توانیم با عنوان «تربیت سیاسی» نیز یاد کنیم. تربیت سیاسی، مهم ترین نوع تربیت است که در تحقق اهداف مادی و معنوی جامعه نقش اساسی دارد. این انگاره، ضمن پرورش شهروندان وظیفه شناس و متعهد، آنها را با معیارها و هدفهای نظام سیاسی اسلام آشنا می سازد. تربیت سیاسی، برای جوانان و نوجوانان از اهمیت خاصی برخوردار است؛ زیرا آنان حامیان و پشتیبانان فعلی نظام و سیاست مداران و کارگزاران آینده هستند.
کم کاری و غفلت و بی اعتنایی مسئولان کشور نباید مبلغان و عالمان دینی را از سیاست و آموزه های بنیادین آن دور کند و آنان را از توجه به این وظیفه بنیادین غافل سازد. سستی در این امر، باعث تضعیف نظام دینی در آینده و رونق گرفتن اندیشه های الحادی و سکولاریستی ـ به خصوص در عرصه سیاست ـ می شود. افتخار ما این است که دارای دولت دینی هستیم که بر اساس شریعت شکل گرفته و هدف آن تعمیق و گسترش باورهای دینی است و این در جامعه ملحد جهانی، یک پدیده سترگ و شکوهمند است.
مسئولیت علمای دین در زمینه تربیت و اجتماع سازی، از دیگران سنگین تر و گسترده تر است؛ بکله این تکلیف نخست متوجه آنان است؛ زیرا با ورود در این شغل، مسئولیت ترویج و تبلیغ دین و نشر فرهنگ و تربیت اسلامی را به عنوان یک وظیفه پذیرفته اند. قرآن مهم ترین وظیفه پیامبر صلی الله علیه و آله را تعلیم و تربیت مردم می داند و می فرماید: «لَقَدْ مَنَّ اللّه ُ عَلَی الْمُؤْمِنینَ اِذْ بَعَثَ فیهِمْ رَسُولا مِنْ اَنْفُسِهِمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَیُزَکّیهِمْ وَیُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَالْحِکْمَة»؛(3) «خداوند بر مؤمنان منت نهاد که فرستاده ای از خودشان در میان آنان مبعوث کرد که آیات الهی را بر آنان می خواند و آنان را تزکیه می کند و کتاب و حکمت می آموزد.»
می دانیم که آن حضرت با تأسیس دولت اسلامی در مدینه، مهم ترین گامها را در تربیت سیاسی و جامعه پذیری مردم برداشتند و اسباب نزدیکی آنان را به حکومت و سیاست فراهم ساختند.
فرهنگ سیاسی
چنان که گذشت، در فرایند جامعه پذیری، فرهنگ سیاسی جامعه به عموم مردم یا گروهی از آنان منتقل می شود. این انتقال باید از دوران کودکی شخص شروع شود و تا سالهای میانی و پایانی عمر او، ادامه یابد. در این میان نوجوانان و جوانان بهترین گزینه برای انتقال فرهنگ سیاسی هستند.
هر فرهنگ سیاسی، توزیع خاصی از ایستارها، ارزشها، احساسات، اطلاعات و مهارتهای سیاسی است. همان گونه که ایستارهای افراد بر اعمال آنان تأثیر می گذارد، فرهنگ سیاسی یک ملت بر رفتار شهروندان و رهبران آن، در سراسر نظام سیاسی تأثیر می گذارد.(4)
شرکت در انتخابات.(5)
است.
کارگزاران و عوامل جامعه پذیری
جامعه پذیری سیاسی از طریق نهادها و عوامل متفاوتی صورت می گیرد؛ مثلا برخی از دروس تعلیمات دینی در مدارس، عمدا برای همین مقصود طراحی شده اند و برخی دیگر مانند گروه هم بازیان و همکاران، احتمالا به شکل غیرمستقیم در جامعه پذیری سیاسی نقش دارند. عوامل جامعه پذیری عبارت اند از:
1. خانواده؛ 2. مدرسه و نهادهای آموزشی؛ 3. نهادهای مذهبی؛ 4. گروه همسانان (گروههای هم سال)؛ 5. حرفه، طبقه و منزلت اجتماعی (همکاران، دوستان و آشنایان)؛ 6. رسانه های جمعی؛ 7. گروههای نفوذ؛ 8. احزاب سیاسی؛ 9. تماس مستقیم با ساختارهای حکومت.
هر کدام از این عوامل به نوعی در انتقال فرهنگ سیاسی نقش ـ کم یا زیاد ـ دارند؛ ولی بحث درباره آنها از حوصله این نوشتار خارج است. از اینرو در این نوشته تنها نقش و جایگاه «نهادهای مذهبی» بررسی می شود. البته هر یک از اینها می توانند ابزار تبلیغی مذهب و نهادهای تبلیغی قرار گیرند و به طور غیرمستقیم نقش مثبتی در فرآیند جامعه پذیری داشته باشند.
نهادهای مذهبی (نهاد تبلیغ و روحانیت)
یکی از عوامل مهم و اصلی در جامعه پذیری سیاسی، نهادهای مذهبی (عالمان، مبلغان، مساجد و هیئتهای مذهبی) هستند. بدیهی است دین می تواند عامل بسیار مهم و مؤثری در جامعه پذیری افراد باشد و به طور مستقیم یا غیرمستقیم، در انتقال فرهنگ سیاسی، نقش ایفا کند.
آلموند در این زمینه می نویسد: «مذاهب دنیا، حاملان ارزشهای فرهنگی و اخلاقی ای هستند که خواهی نخواهی پیامدهای سیاسی دارند و بر مسائل سیاسی و سیاستهای عمومی تأثیر می گذارند. رهبران مذهبی بزرگ خود را آموزگار مردم می دانند و پیروان آنها معمولا کوشیده اند تا از طریق آموزش درسی، به جامعه پذیری کودکان شکل بخشند و از طریق موعظه و مناسک مذهبی، نومذهبان را از هر سنی که باشند، جامعه پذیر سازند… وجود هویت دینی و سازمانهای مذهبی در بیشتر نظامهای سیاسی احساس می شود.»(6)
بدبین و مأیوس خواهند کرد.
وظیفه و کار اصلی مبلغان در این زمینه، انتقال ـ مستقیم یا غیرمستقیم ـ آموزه های اصیل دینی درباره سیاست و حکومت، بایسته های اخلاقی حاکم بر امور سیاسی، بیان شاخصهای مورد نظر دین درباره سیاستمداران و حاکمان، تبیین ارکان سیاست فاضله (سیاست الهی)، ایجاد انسجام و همبستگی ملی (اتحاد)، جلوگیری از گسست و شکاف میان مردم و نظام دینی و… است.
مساجد و کانونهای مذهبی
مبلغان برای عمل به این کارکرد مهم خود، به ابزارها، وسایل و پایگاه هایی (مانند مدارس، هیئتهای مذهبی، کانونهای فرهنگی و علمی جوانان و…) نیاز دارند که مهم ترین آنها «مساجد» است. از اولین روزهای تشکیل نخستین حکومت اسلامی در مدینه، مسجد به عنوان اصلی ترین پایگاه تجمع مسلمانان شناخته شده است؛ یعنی از زمان پیامبر صلی الله علیه و آله مسجد به صورت کانون عبادی ـ سیاسی بوده است. مسجد را باید عامل نیرومندی در همبستگی و اتحاد مسلمانان دانست. اقامه نمازهای جمعه و جماعت و برگزاری کلاسهای تفسیر و معارف، همیشه وسیله ای برای گردهمایی مسلمانان بوده است. دراین گردهماییها بسیاری از مسائل مهم اجتماعی و سیاسی مطرح و در مورد آنها تصمیم گیری شده است.
نقش مساجد و دیگر نهادهای مذهبی در پیروزی انقلاب اسلامی بسیار چشمگیر است. نیروهای فعال در مساجد، به طور مستقیم در متن انقلاب شرکت کردند؛ به گونه ای که مساجد نقش نیروسازی و پایگاه ارتباطی مردم و رهبران انقلابی را برعهده داشتند. همچنین یکی از عوامل پایداری فرهنگ اسلامی را باید وجود مساجد و نهادهای مذهبی دانست.(7)
کنیم.»(8)
را خالی نگذارید…»(9)
نهادینه می کنند.
روشها و شیوه های جامعه پذیری سیاسی
در جامعه پذیری سیاسی، از روشها و شیوه های مختلفی می توان استفاده کرد که تنها به چند مورد از آنها اشاره می شود:
الف. جامعه پذیری مرحله ای
فرایند انتقال فرهنگ سیاسی، باید فرایندی مرحله ای و با توجه به دورانهای مختلف زندگی شخص باشد. برخی از نویسندگان مراحل رشد شخصیت سیاسی را چنین ترسیم کرده اند: 1. آغاز؛ 2. کودکی؛ 3. نوجوانی؛ 4. جوانی؛ 5. بزرگ سالی؛ 6. کهنسالی.
یادگیری سیاسی شخص از سه ـ چهار سالگی؛ یعنی، از زمانی شروع می شود که اطفال، تفاوت چند موضوع سیاسی (مثل رئیس جمهور، پلیس و دولتها) را به کمک افراد خانواده یا همسایه ها درک می کنند؛ اما مهم ترین دوران یادگیری سیاسی، نوجوانی و جوانی است. در این زمان، شاکله های فکری کودکان و جوانان به وجود می آید و آنان دارای درک و بینش سیاسی می شوند.
حضرت علی علیه السلام در نامه ای به فرزندش امام حسن علیه السلام می نویسد: «…اِنَّما قَلْبُ الْحَدَثِ کَالاْءَرضِ الْخالِیَةِ ما اُلْقِیَ فیها مِنْ شَی ءٍ قَبِلَتْهُ فَبادَرْتُکَ بِالاْءَدَبِ قَبْلَ أنْ یَقْسُو قَلْبُکَ؛(10) قلب نوجوان چونان زمین کاشته نشده، آماده پذیرش هر بذری است که در آن پاشیده شود. پس در تربیت تو شتاب کردم، پیش از آنکه دل تو سخت شود…»
مبلغان در قدم اول باید به این امر توجه کرده، سعی در ارائه آموزه های سیاسی اسلام ـ به طور مستقیم یا غیرمستقیم ـ به کودکان و نوجوانان داشته باشند. سپس در تعامل و ارتباط با جوانان و بزرگ سالان، به طور عملی و برهانی، فرهنگ سیاسی اسلام را به آنان منتقل کنند. (آموزه هایی مانند عزت طلبی در سیاست خارجی، نصیحت و خیرخواهی به زمامداران، لزوم رعایت نظم و قانون، مشارکت در مسائل سیاسی، حمایت و کمک به ارکان اصلی نظام و…).
ب. روش الگویی
ارائه الگوهای عملی از آموزه ها و بایسته های فرهنگ سیاسی اسلام، از جهات مختلف در جامعه پذیری فرد مؤثر است. فراگیران در عمل، رفتار الگو را مشاهده و از آن پیروی می کنند. خداوند متعال پیامبران را در دوره های مختلف فرستاد تا مردم، از رفتار آنان تبعیت نموده، آنها را الگوی زندگی خود قرار دهند. مهم ترین الگوهای عملی برای جامعه امروزین، پیامبر صلی الله علیه و آله ، حضرت علی علیه السلام ، امامان معصوم علیهم السلام ، عالمان و دانشمندان ـ به خصوص امام خمینی رحمه الله ـ می باشند.
حضرت علی علیه السلام درباره الگو بودن پیامبر صلی الله علیه و آله می فرماید: «…وَاقتَدُوا بهَدْیِ نَبِیِّکُمْ فَاِنَّهُ أَفْضَلُ الْهَدْیِ وَاسْتَنُّوا بِسُنَّتِهِ فَاِنَّها اَهْدَی السُّنَنِ؛(11) از راه و رسم پیامبرتان پیروی کنید که بهترین راهنمای هدایت است و رفتارتان را با روش پیامبر صلی الله علیه و آله تطبیق دهید که هدایت کننده ترین روشها است.»
به عنوان نمونه اهمیت قانون و ضرورت نظم و انسجام در جامعه، باعث شد که پیامبر صلی الله علیه و آله پس از استقرار در مدینه، به تنظیم یک اساس نامه (یا قانون اساسی) پرداختند و موقعیت اجتماعی و مسئولیت هر یک از گروهها را به طور دقیق و مشخص تعیین کردند.(12) مطالعه و بیان مفاد طولانی این قانون اساسی نشانگر توجه ویژه پیامبر صلی الله علیه و آله به ایجاد نظم در جامعه، عمل به قانون، مسئولیت و تکالیف سیاسی ـ اجتماعی افراد و گروهها و لزوم ثبات سیاسی در کشور اسلامی و… است. مبلّغ با ارائه برخی از این آموزه ها، می تواند سیره و رفتار سیاسی پیامبر صلی الله علیه و آله را به مخاطبان خود، منتقل کند و تأثیرات مثبتی در نگرش و بینش آنان داشته باشد.
ج. روش پند و اندرز
در یک جامعه دینی، بین اخلاق و سیاست پیوند بنیادین وجود دارد و چشم پوشی از هنجارهای اخلاقی، موجب ظلم و فساد سیاسی در بین زمامداران و رواج خشونت، بی نظمی، انحراف و… در جامعه می گردد. بایستگی رعایت ارزشهای اخلاقی (راستی، عدالت، ظلم ستیزی، حق محوری، عدم توهین و تهمت، درستی و…)، مبلغان را ملزم می سازد که با پند و اندرز و توصیه های اخلاقی، جامعه را از افتادن در گفتار و موضع گیری غیراخلاقی نجات دهند و همه را به رعایت این اصول سفارش کنند.
حضرت علی علیه السلام در این باره می فرماید: «لَیْسَ عَلَی الاْءِمامِ، اِلاّ ما حُمِّلَ مِنْ أَمْرِ رَبِّهِ: اَلاِْبْلاغُ فِی الْمَوْعِظَةِ وَالاِْجْتِهادُ فِی النَّصیحَةِ وَالاِْحْیاءُ للسُّنَّةِ…؛(13) همانا بر امام واجب نیست جز آنچه را که خدا امر فرماید. و آن رساندن پند و نصیحت، تلاش در خیرخواهی و زنده نگه داشتن سنت [پیامبر صلی الله علیه و آله ]… است.»
انسان ذاتا نیاز به موعظه و نصیحت دارد و گرایشهای فطری فرد، با وعظ و پند شکوفا می شود.(14)
سوق دهند.
1. حکومت: آشنایی با علم سیاست، ص83.
2. ولایت فقیه، ص116.
3. آل عمران/164.
4. چهارچوبی نظری برای بررسی سیاست تطبیقی، ص71.
5. بررسی مفهوم جامعه پذیری، ص37.
6. چهارچوبی نظری برای بررسی سیاست تطبیقی، ص65.
7. ر.ک: بررسی مفهوم جامعه پذیری، ص152 و 153.
8. صحیفه نور، ج12، ص230.
9. همان، ص217.
10. نهج البلاغه، نامه 31.
11. همان، خطبه 110.
12. برای مطالعه بیشتر ر.ک: ساختار اجتماعی و سیاسی نخستین حکومت اسلامی در مدینه، صص95 ـ 103.
13. نهج البلاغه، خطبه 105.
14. تربیت اسلامی، کتاب چهارم، ص373.