پرسشنامه اعتقاد به خرافات (فروغی 1392)

این پرسشنامه از نوع فایل ورد و به همراه تمامی اطلاعات مربوط به نمره گذاری، تفسیر،و … در قالب جداول زیبا و آماده تکثیر ارائه گردیده است. پس از پرداخت موفق می توانید به صورت آنلاین اقدام به دانلود فایل مربوطه بپردازید.

هدف:‌ سنجش میزان اعتقاد افراد به خرافات های رایج

تعداد سوال: 31

شیوه نمره گذاری و تفسیر نتایج: دارد

منبع: فروغی، علی، عسگری مقدم، رضا، بررسي ميزان گرايش به خرافات در بين شهروندان تهراني، جامعه شناسي خرافات در ايران، ص 58-5.

همین الان دانلود کنید

قیمت: فقط 1500 تومان

خرید فایل

پرسشنامه اعتقاد به خرافات (فروغی 1392)

مفهوم و مصادیق خرافات(باورهای عامیانه)

هر جامعه دارای فرهنگ و آداب و رسوم ، خاص خود است که موجب تمایز آن ازدیگر جوامع می -گردد این آداب و رسوم مورد احترام و پذیرش اکثریت افراد بوده و عاملی است بر تحکیم و پیوند و استمرار و الفت بین اعضای آن بدون تردید از مجموعه آداب و رسوم و فرهنگ هر جامعه بخشی آمیخته با خرافات است .

ویکی از ویژگی های مهم انسان که موجب برتری او بر دیگر جانداران می شود نیروی ادراک اوست. در پرتو این نیروی عظیم است که آدمی می تواند کاخ بلند زندگی را برافراشته سازد و زمام امور طبیعت را به دست گیرد و در آغوش آن روزگاران بگذراند. اما هنگامی که این نیروی خدادادی در گذرگاه زمان دستخوش آفات شود و ابرهای تیره اوهام و خیال و پندار در قالب و شکل خرافات دور آن را بگیرند و مانع تابش نور افزای خرد و عقل شوند، این نیرو در عمل خلع سلاح شده و تأثیر و کاربرد خود را از دست می دهد و خرافات و اوهام به جای آن به ایفای نقش می- پردازد و قلمرو پهناوری را به زیر سلطه ی تاریک خود در می آورد

در واقع خرافات به صورتهای مختلف در حیات دینی اقوام عالم واز یادگار دنیای اسطوره وعهد پرستش ارواح و نیایش اجداد باقی مانده ودر حیات دینی نشانه های آن به نحو بارز پیداست (عبدالحسین زرین کوب ،1369:  438)

تاریخ نیز نشان می دهد باورها و اعتقادات بی پایه و اساس آنچه به نام خرافه می شناسیم با بالا آمدن آفتاب بر آسمان آبی و نمایان شدن ابر تیره زائیده شده است

در مورد خاستگاه و پیدایش خرافات نظرات مختلفی وجود دارد برخی معتقدند پیدایش خرافات ناشی از هراس انسان ازشرایط مادی و روحی پیرامون اوست واین اندیشه خرافی در گذر زمان سینه به سینه به نسل بعدی منتقل شده و این انتقال همچنان ادامه دارد (فروزنده ،1389:  3)

دیگری در مورد منشأ خرافات می‌نویسد: «خاستگاه حقیقی خرافات را باید در مساعی نخستین انسان درامور زیر جستجو کرد:

1- توضیح اسرار طبیعت و هستی خودش

2- آرزوی مطلوب ساختن سرنوشت، به نفع خود و دیدن آینده در حال

3- آرزوی برکنار ماندن از تأثیر شیاطین که قادر به درک آنها نبود

4- تلاش ناگزیر برای نفوذ در آینده

تنها از این منابع و سرچشمه‌هاست که می‌باید نظام اعتقادی خام و ابتدایی بشر، برخاسته و برخیزد.(فروزنده ،1389: 3)

فیلسوف سرشناس ارنست هگل در خصوص پیدایش خرافات و افسانه ها نزد اقوام اولیه بشر معتقد است که مبدأ  واصول آنها همه از یک احتیاح طبیعی ناشی می شود که به صورت اصل علت و معلول در قوانین عقلانی بروز کرده و بخصوص این خرافات بر اثر حوادث طبیعی مانند رعد و برق ،زمین لرزه،خسوف و کسوف و غیره که تولید ترس یا تهدید خطری رامی نماید ایجاد می شود  (صادق هدایت ،1312: 10)

ودر موضوع اعتقادات بشر برای راهنمایی  خودش به عقل اتکا نمی کند ولی به واسطه میل و احتیاجی که به دانستن علت وجوداشیا دارد به قلب و احساسات و قوه تصور خودش پناهنده می شود . (صادق  هدایت ،1312:  10)

دسته از خرافات نیز در اثر اختراع و تحمیل افسانه سرا ،حدیث و اخبار نویس ،منجم پیش گو ،جادوگر و دعانویس که بچشم عوام داری قدر و منزلت  بوده اند برای استفاده خودشان و گول  زدن مردم درست کرده اند و روی آن صحه گذاشته اند و یا اشخاص زرنگ برای استفاده های شخصی و یا تفریح و جها لت و نادانی خرافات را وضع کرده اند (صاذق هدایت ،1312: 17)

عواملی که باعث به وجود آمدن خرافات می شود جهل به برخی ناشناخته ها و نادیده هاست و ناگفته- هاست و در بعضی مواقع عقاید خرافی در ستیز با مخالفان و دشمنان بخصوص در عرصه دین و فرهنگ طرح شده است ودر پاره مواقع برای فرار از واقعیتها بوده است و ضعف و ناتوانی انسان در مقابل طبیعت و موجودات دیگر است .و اعتقاد به آنچه که واقعیت ندارد و فرار از آنچه که واقعیت داردو همرنگ شدن با جماعت  به عنوان شاخص های«علتهای » مهم خرافات به شمار میرود .

 بنابراین تنها روح و نفس بشر علت خرافات نیست بلکه محیط اجتماعی و جغرافیایی و فرهنگ تاثیر مستقیمی درایجاد و ظهور و ادامه یافتن خرافات دارد .(محمد حسن پاکدامن ،1378: 46)

پس خرافات یعنی «هر گونه عقیده و عمل نا معقول» ودر لغت به معنی  «هر نوع عقیده یا عمل دینی نا –معقول» (گوستا و جاهودا ،1371: 4-5) 

نظریه عمومی که نهضتهای اجتماعی اغلب آمیخته با سلسله باور های خرافی است و ریشه آن در نیاز های بر آورده نشده آدمیان دارد اواین بار توسط هانس تاک بیان شده است .(گوستاو جاهودا ،1371: 152)

شاید خرافات به عنوان یک پدید مصنوع دست بشر تنها معضلی باشد که بر غم تغییر و تحولات  رشدوتوسعه جوامع هنوز به حیات خود ادامه می دهد و نه تنها از شدت آن در قرن 21 کاسته نشده بلکه به نظر می رسد بر طرفدارانش نیز افزود ه شده است وحوزه اشاعه خرافات و توسعه فرهنگ مربوط به آن بر غم تصور عامه تنها محدوده اعتقادات را در بر نمی گیرد بلکه دامنه نفوذ اندیشه ورفتارهای خرافی گاه تا حد بی نهایت در زندگی بشر پیش رفته است .وبر اساس بررسی هایی که برخی موسسه های پژوهشی انجام گرفته به جرأ ت می توان گفت که خرافات در تمام زندگی بشر نضح گرفته و هیچ یک از دستاوردهای مادی و معنوی در جهان هستی مصون از آسیب های این پدیده نیست

توسل به رمالان و پیش گویان و دعا نویسان طلب کمک کردن از موجودات غیر ملموس تنها گوشه از خرافات مردم جهان می باشد امروزه خرافات به حدی در باورهای مردم و اقوام گوناگون  رسوخ کرده و خود راچنان باآیین وشعائر یک شکل و هم قواره کرده که تمییز و تشخیص آن بسیار مشکل و بعضأ حتی غیر ممکن مینماید تا حدی که عده ای زندگی بدون پایبندی به خرافات خود ساخته را محال می پندارند .

ودر برخی جوامع صنعتی از جمله کشور هایی مانند ایتا لیا و کشور هایی مانند آمریکای لاتین و حتی کشورصنعتی مانند آمریکا و ژاپن گسترش پدیده های انحرافی وتمسک به عقاید خرافی به حدی است که اقشار وروشنفکر و تحصیل کرده نیز بدون اینکه اعتقاد محکمی به سا ختار آین پدیده  داشته باشند در بسیار مواقع در مقابل خرافات یک تابع محض هستند و برخی از نشانه های خرافات را می -توان در امور مربوط به دین و اعتقادات مذهبی جستجو کرد .

طبق آخرین آمار بیش از نیمی از مردم آمریکا افرادی خرافی هستند به طوری که اعتقاد به خانه ارواح سحر و جادو جن و پری طی دهه های اخیر به شدت افزایش یافته است. و پدیده خرافی گرایی و پیشگویی عمدتا در کشور های کمتر توسعه یافته  هند و پاکستان و کشور های خاورمیانه دیده می شود ودر کشور مانیر شهر های شمال کشور این پدید بیشتر است .

و می توان نتیجه گرفت عقاید و رسوم خرافی مسائلی نیستند که مربوط به گذشته و محدود به طبقات بی سواد  باشد بلکه بخش جدایی ناپذیر از ذهن همه آدمیان است و برخی دیگر نیز پاسخهای از پیش تعین شده ای بر وقایع دارند و نمی توانند مسائل را به صورت دقیق بررسی کنند  .

 به عنوان مثال همسری که مشکل  خود با شریک زندگیش در جادو شدن می داند و یا دختری که  سنش از 25 سال گذ شته  و هنوز ازدواج نکرده  مشکلش را در جادو شدن می داند  و به جای مراجعه  به متخصص و مشاور  به دعا نویس و فالگیر   … مراجعه می کند و یا برای انجام کاری به طالع و فال مراجعه نموده که در صورت سعد بودن طالع به آن کار اقدام نمایند که موارد ذکر شده جزوه فرهنگ عامه مردم ما ودر زمره خرافات و اوهام می باشند که در حال حاضر دامنه شیوع آن بالاست و بسیاری از سود جویان از این طریق منبع در آمدی برای خود درست کرده- اند.

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA MicrosoftInternetExplorer4

تعریف برخی اصطلاحات در حوزه خرافات

خرافات شامل مجمو عه باور ها در مورد سحر ،افسون،جادو ،اسطوره ،طلسم ،شی مقدس، احضار ارواح ،طالع بینی ،خواب ورویا می باشد

الگوی سه گانه ای برای تعریف خرافه

1-     مدل فهم عرفی :مطابق با فهم عرفی و عقلانیت های عصری ،خرافه –باور هایی است که با عقلانیت دوره و زمانه سازگار نباشد و فهم عرفی آن را خرافه بپندارد

2-     مدل فهم دینی : مطابق با فهم دینی ،خرافات باور هایی هستند که با متن دین و تفسیر مومنان از دین سازگار نباشد و جمع مؤ منان و معتقدان آن را خرافه تلقی کنند

3-     مدل فهم علمی :مطابق با مدل فهم علمی خرافات باور هایی هستند که با شیوه و متد علمی سازگار نباشد و جمع عالمان آن را خرافه تلقی کنند .(مقاله:

شیء مقدس : مقدس و محترم بود یک شی اعم ازمکان یا شخص یا چیز دیگردرعرف مردم ریشهٌ عمیق در اعتقاد را دارا باشد بطوری که بر آن شی مقدس یک قوه فوق طبیعی قابل تصور باشد (محمد حسن پاکدامن ،1378 :16)

اساطیر جمع« اسطوره »کلمه ای است عربی و به معنی افسانه و سخن بیهوده و حکایت باطل و یاوه است (محمد حسن پاکدامن ،1378 :18)

اسطوره عبارت است روایت شفاهی مقدساتی که تجارب دسته جمعی را دربرمی گیردکه خاستگاه اساطیر را کشف کند و آنهارا توضیحات غیر علمی نهاد ها و مراوات اجتماعی بحساب آورد

مردم شناسان اسطوره ها را دستگاهی از ارتباطات می داند که فقط شامل گفتار های کتبی نیست (نیکلاس آبرکرامبی ،استفن هیل ،برایان ،اس.ترس ،ترنر،1370: 249)

همچنین با این توضیح از اسطوره، می‌توان به ارتباط آن با خرافه، پی‌برد لذا جدای مفهوم لغوی واژه اسطوره، «از دیدگاهی، اسطوره چهار معنا و جنبه دارد:

1- رویدادی افسانه‌ای و سنتی درباره موجودی فوق بشری

2- داستانی درباره حوادثی که فاقد توجیه طبیعی و منطقی باشد

3- اعتقادی غیرقابل اثبات که صرفاً به‌خاطر جنبه رمزآمیز و فوق بشری آن پذیرفته شده و درستی یا نادرستی آن مورد چون و چرا قرار نگرفته است.

4- هرگونه داستان یا فکر ساختگی و تخیلی درباره اشخاص یا حوادث استثنایی و فوق طبیعی.»(مهوش واحد دوست ،25)

جادو

جادو از ریشه mag در زبان هند و اروپایی اندیشه عظمت قدرت وتوان رادر ذهن متبادر می سازد مجموعه اعتقادات و اعمالی جادو خوانده می شود که در آن هدف ایجاد اثرات ماورای طبیعی و خارج از قلمرو سا قه های عقلی است از طریق تسلط به نیرو های طبیعی با استفاده از ارواحی که در خدمت این نیرو ها قرار دارند و قلمرو جادو چندان مشخص نیست بعضی سحر را جزو آن می- دانند و بعضی دیگر تما سهای فعالانه با واقعیت های فوق طبیعی را در زمره جادو می شمارند و برخی دگر آن را در برابر دین می نهند و یا اعمال جادویی را دارای جنبه های نهان میدانند و بعضی دیگر جادو را اولین کو ششهای بشر اولیه را در جهت تسلط بر محیط پیرامون ما قبل خود می بینند و اساس جادو را تصویری خاص در باب جهان و ارتباط بین موجودات را تشکیل میدهد و جادو مستلزم اعمالی است که با دقت تنظیم شود «نظیر مناسک و هنر های خاص» و اساس آن را نماد سازی و پذیرش وجود ارتباط بین نیرو های جهان تشکیل می دهد .(باقر سارو خانی ،1375: 206)

 

طلسم و جادو وافسون                                              

این واژه ایتالیایی اختصاص به نوعی طلسم و جادودارد از طرف شخصی که بد چشم بوده و قادر است با حضور خود و با سخنانش حامل بدبختی باشد اعمال شود .(باقر سارو خانی ،1670: 206)

سحر و افسون                                                     

سحر و افسون در مردم شناسی به عنوان باور هایی تعریف می شود که طبق آن اعضای یک گروه اجتماعی متشبث به وسیله مافوق طبیعی می شود تا به شیوه های که مورد پسند و تأید جامعه قرار ندارد چشم زخمی به دیگران بر سانند

و سحر و جادو را گاهی متمایز از هم بحساب می آورند؛ در مورد باور های مبتنی به سحر و افسون

1-     این معتقدات حدیث بدبختی های زندگی روزمره است

2-     وسیله ای است که در کشمکشهای بین اشخاص در جوامع کوچک و محدو بکار برده میشود

3-     متهم کردن اشخاص به ارتکاب سحر و افسون ارزشهای عام تر اجتماعی مانند همکاری و یا رعایت حقوق همسایگی را مستحکم تر می کند نظر به این که بیشتر افراد متهم به سحر و افسون را زنان تکیل می دادند و این گونه از اتهامات مبین سیطره مردان بر جامعه بوده است اتهامات و محاکمات مرتکبین به سحر و افسون یکی از شکل های بکار بردن کنترل اجتماعی در مورد افراد منحرف شده از هنجار های متداول جامعه بوده است(نیکلاس آبراکرامبی ،1376: 419-418)    

 

 

 

جادوگری

جادوگری این است که کسی توانای آن را داشته باشد که کار های زیا نبار انجام دهد و بر دیگران آسیب رساند (گوستاو جاهودا ،1371: 155)

 

 

افسون گری

یعنی قصد آسیب رساندن به دیگران است و اعمالی از جمله خواندن ورد های جادویی و یا به جا آوردن شعایر مخصوص (گوستاو جاهودا ،1371: 156)

سحر

سحر کار ی است که می توان به وسیله دمیدن وتکرار بعضی کلمات و یا انجام دادن بعضی اعمال قوای فو ق لعاده عظیم جهان را به نفع خود قضه کنند (محمد حسن پاک دامن ،1378: 18-17)

 منابع:

1-مایکل یونگ ،تروبریاندها ،پژوهشهای مردم شناسی مالینوفسکی ،ترجمه :عباس مخبر ،سال 1373 امنتشارات وزارت فرهنگوارشاد اسلامی

2-غلام عباس توسلی ،نظریه های جامعه شناسی ،سال 1370،انتشارات مهر

3-غلام عباس توسلی ،جامعه شناسی دین ، سال 1380،انتشارات سخن

4-گوستاو جاهودا ،روانشناسی خرافات ،مترجم :محمد تقی براهنی ،سال 1371،چاپ اول سال 1363،نشر البرز

5-عبدالحسین زرین کوب ،در قلمرو وجدان سیری در عقاید ادیان ،سال 13969،انتشارات  علمی

6-محمد حسن پاکدامن ،جامعه در قبال خرافات ،سال 1378،نشر مرندیز

7-آنتونیو مورنو ،یونگ خدایان و انسان مدرن ،مترجم:داریوش مهر جویی ،سال 1376،تهران انتشارات نشر مرکز

8-مالینوفسکی ،نظریه های علمی و فرهنگی ،ترجمه:منوجهر فرهومند ،سال 1383،انتشارات دفتر پژوهشهای فرهنگی چاب غزال

9-صادق هدایت ،نیرنگستان ،سال 1312،انتشارات جاویدان

10-کارل گوستاو یونگ ،تحلیل رویا ،ترجمه :رضا رضایی ،سال 1382،نشر افکار

12-کارل گوستاو یونگ ،انسان و سمبولهلیش ،ترجمه :ابو طالب صارمی ،سال1352،موسسه انتشارات امیر کبیر

-جلال ستاری ،بازتاب اسطوره در بوف کور ادیب ویا مادینه حان ،سال1377،انتشارات توس

19-میشل پانوف ،میشل برن ،فرهنگ مردم شناسی ،ترجمه :اصغر عسکری خانقاع ،نشر ونیس

21-آلن بیرو ،فرهنگ علوم اجتماعی ،ترجمه :باقر سارو خانی ،سال 1375،تهران انتشارات کیهان

33-مهرداد بهار ،پژوهشی در اساطیر ایران ،انتشارات روشن

-ناصر فکوهی ،نگاهی بر رویکرد تفسیری کلیفورد گیرتز ،با تأکید بر تفسیر او از پدیده دین ،نامه علوم اجتماعی شماره 31 ،پاییز سال 1386

27-مقاله :خرافات باور های عقلانی را با چالش مواجه می کند

28-سبحانعلی فروزنده،مقاله خرافات در ایران

29- سبحانعلی فروزنده،مقاله:جستاری در فرهنگ خرافات در ایران

 

2 دیدگاه در “پرسشنامه اعتقاد به خرافات (فروغی 1392)

  • فوریه 17, 2023 در 4:00 ب.ظ
    Permalink

    بسیار عالی روایی رو از مقالش بر میدارم بسیار برام مفید بود سپاس

    پاسخ دادن
    • دسامبر 18, 2023 در 10:56 ق.ظ
      Permalink

      سپاس از شما
      باعث افتخار ماست

      پاسخ دادن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.