این پرسشنامه از نوع فایل ورد و به همراه تمامی اطلاعات مربوط به نمره گذاری، تفسیر،و … در قالب جداول زیبا و آماده تکثیر ارائه گردیده است. پس از پرداخت موفق می توانید به صورت آنلاین اقدام به دانلود فایل مربوطه بپردازید.
هدف: سنجش مولفه های مسئولیت اجتماعی سازمانی و اثربخشی سازمانی (مسئولیت اجتماعی سازمانی- پاسخگو بودن، مسئولیت اجتماعی سازمانی – مسئولیت پذیری، مسئولیت اجتماعی سازمانی – شفافیت، مسئولیت اجتماعی- رعایت اصول رقابت، اثربخشی – فروش، اثربخشی – سودآوری، اثربخشی – کارایی عملیاتی، اثربخشی – تصویر ذهنی مشتریان، اثربخشی – بهبود اخلاق کارکنان، اثربخشی – نوآوری)
تعداد سوال: 46
تعداد بعد: 10
شیوه نمره گذاری: دارد
روایی و پایایی: دارد
منبع: دارد
نوع فایل: word 2007
همین الان دانلود کنید
قیمت: فقط 4900 تومان
مسئولیت اجتماعی
امروزه، پيچيده شدن روز افزون سازمان ها و افزايش ميزان كارهاي غيراخلاقي و غيرقانوني در محيط هاي كاري توجه مديران و رهبران را به ايجاد و حفظ اخلاق حرفه اي ، مسئوليت و پاسخگويي اجتماعي در همه سازمان ها ضروري كرده است. اخلاق، مسئوليت و پاسخگويي كه مي توان آن ها رابايدها و نبايدهاي ارزشي- فلسفي و ملاك و معيار سنجش درستي و نادرستي رفتار نسبت به خود، ديگران و جامعه تعريف كرد، از مباحثي است كه در يكي دو دهة اخير مورد توجه دانشمندان و صاحب نظران علم مديريت قرار گرفته است مفهوم اخلاق حرفه اي، برگرفته از علم اخلاق است . اخلاق حرفه اي عبارت است از؛ مجموعه قوانين اخلاقي كه از ماهيت حرفه يا شغل به دست آمده است مي توان اخلاق حرفه اي را بيان كنندة باورهاي يك گروه حرفه اي در مورد اين كه چه چيزي درست و مرتبط با معيارهاي همان حرفه است، دانست . هر يك از حرفه هاي مرتبط با انسان، حوزه ها و ابعاد مختلفي دارند كه برخي مشترك و برخي ديگر، به طور ويژه، به يك حرفه تعلق دارند. گذشته از اين تفاوت، به نظر مي رسد، اصول اساسي در تمامي حرفه هاي ياري رسان، يكسان است. در دو دهة گذشته، موضوع هاي مربوط به اخلاق حرفه اي پيشرفت قابل ملاحظه اي داشته و مطالعه هاي نظامند در اين زمينه، رو به گسترش نهاده است(
مي توان ويژگي هاي افراد داراي اخلاق حرفه اي را اين چنين بيان كرد: فرد پاسخگو است و مسئوليت تصميم ها و پيامدهاي آن را مي پذيرد، سرمشق ديگران است، حساس و اخلاق مند است، به درستكاري و خوشنامي در كارش اهميت مي دهد، براي اداي تمام مسئوليت هاي خويش كوشاست و مسئوليتي را كه بر عهده مي گيرد، با تمام توان و خلوص نيت انجام مي دهد از سويي ديگر، بين اخلاق كاري و مسئوليت اجتماعي در سازمان رابطة تنگاتنگ وجود دارد يكي از مباح ث موجود در قلمرو اخلاق حرفه اي، مسئوليت اجتماعي است كه مي تواند به صورت اقتصادي، قانوني، اخلاقي يا ديني مجسم گردد. اين امر، تعهد سازمانها جهت به حداكثر رساندن منافع و به حداقل رساندن هزينه هاي اجتماعي را نشان مي دهد. مسئوليت اجتماعي سازمان به چهار زير نظام اقتصادي، قانوني، اخلاقي و مسئولیت هاي نوع دوستي خير خواهانه كه به صورت داوطلبانه تقسيم مي شود. ابعاد اخلاقي، خيرخواهانه و ديني مرتبط با مسئوليت اجتماعي امروزه مورد توجه بيشتري قرار گرفته است. اينها رفتارهايي هستند كه جامعه از سازمان ها انتظار دارند ولي در قانون مدون نشده اند چنين بحث مي شود كه اخلاق حرفه اي بر پيامدهاي كاري تأثيرات گذار است. اخلاق حرفه اي، تأثير چشمگيري بر روي فعاليت ها و نتايج سازمان دارد به گونه اي كه بهره وري را افزايش مي دهد، ارتبا طها را بهبود مي بخشد و درجه خطر را كاهش مي دهد زيرا، هنگامي كه اخلاق حرفه اي در سازمان حاكم است، جريان اطلاعات به راحتي تسهيل مي گردد و مدير قبل از ايجاد حادثه، از آن مطلع مي گردد. يكي از چالش هاي مديران كارآمد در سطوح مختلف، چگونگي ايجاد بسترهاي مناسب براي عوامل انساني شاغل در تمام حرفه ها است تا آنها با حس مسئوليت و تعهد كامل به مسايل در جامعه و حرفه خود به كار بپردازند و اصول اخلاقي حاكم بر شغل و حرفه خود را رعايت كنند
مسئوليت اجتماعي محرك مهمي در توجه بي شتر به جامعه به عنوان برخوردار اصلي فعاليت هاي سازماني به شمار مي آيد . هرچند كه تمركز بر موضوعات اجتماعي مفهوم جديدي نيست در مورد نحوة تعامل اخلاق و مسئوليت اجتماعي برخي از اخلاق، روي نحوه رفتار فرد در » ؛ صاحب نظران معتقدند كه داخل سازمان تأكيد دارد ولي مسئوليت اجتماعي، نحوه برخوردبا )« سازمان با كاركنان، سهامداران و ذينفعان را مدنظر دارد
مرور ادبيات نظري روشن مي شود كه؛ يكي از ابعاد چهارگانه مسئوليت اجتماعي بعد اخلاقي است. يعني از سازمان ها انتظار مي رود كه همچون ساير اعضا به ارزش ها و هنجارها و اعتقادات و باورهاي مردم احترام گذاشته و شئونات اخلاقي را در كارها و فعاليت هاي خود مورد توجه قرار دهند. يعني اخلاق به جاي مترادف با مسئوليت اجتماعي به عنوان يكي از ابعاد مسئوليت اجتماعي شناخته شده است. نتايج پژوهش هاي پيشين، همچنين، حاكي از رابطه مثبت و معني دار بين اخلاق و فرهنگ خدمتگزاري مي باشد و از بعد اخلاقي مسئوليت نام برده مي شود « پاسخگويي اجتماعي » اجتماعي، به عنوان پس مي توان گفت: بين اخلاق مديريت ، پاسخگويي اجتماعي وتعهد اجتماعي با مسئوليت اجتماعي تفاوت وجود دارد همچنين، پاسخگويي به عنوان يكي از پيامدهاي اخلاق در پژوهش هاي پيشين مورد تأييد قرار گرفته است .
در ارتباط با پاسخگويي، مطالعه هاي جديد پيشنهاد كرده اند كه پژوهش هاي آينده دربارة پاسخگويي مي بايست تفاو ت هاي- فردي را در واكنش به پاسخگويي بررسي کنند از تفاوت هاي فردي كه مورد بررسي پژوهشگران قبلي واقع نشده است، اخلاق حرفه اي مي باشد . بر خلاف ارتباط ظاهري و منطقي اخلاق حرفه اي با سازة پاسخگويي، اين ويژگي آنطور كه بايد مورد بررسي قرار نگرفته است. البته در پژوهش حاضر با توجه به اينكه احتمال مي رفت فرهنگ خدمتگزاري رابطه اخلاق حرفه اي را با پيامدهاي احتمالي آن تحت تأثير قرار دهد، از اين متغير به عنوان متغير ميا نجي گر استفاده شد . وجود متغيرهاي ميانجي در بررسي پيشايندهاي پاسخگويي و مسئوليت اجتماعي ضروري به نظر مي رسد طي دهه ها پژوهشگران تأييد كرد ه اند كه؛ فرهنگ و هنجارهاي غيررسمي روي شيوه هايي كه كاركنان رفتار مي كنند تأثيرگذار مي باشد . دهمچنين، فرهنگ و هنجارهاي غير رسمي و انتظارات، تحت بسياري از شرايط محيط كار حتي بيشتر از قوانين و مقررات رسمي، رفتارهاي كاركنان را تحت تأثير قرار خواهند داد
بدليل اهميت اخلاق و مسئوليت اجتماعي در سازمانها، پژوهش هاي گوناگوني در خارج و داخل كشور در اين زمينه انجام گرفته است كه مي توان به چندين پژوه ش مرتبط با آن اشاره كرد و همچنين، پژوهش هايي در زمينة، افزايش ، سطح مسئوليت اجتماعي و پاسخگويي انجام گرفته است و مطالعات متعدد ديگري نيز تأثير فرهنگ و جو سازماني را بر مسئوليت اجتماعي و معنوي سازمان بررسي كرده و آن را تأييد كرده اند، براي نمونه در يكي از اين پژوهش ها نشان داده شده كه؛ فرهنگ سازماني غني بر مسئوليت اجتماعي كاركنان و سازمان بيش از رهبري كارمحور تأثير دارد(اما، پژوهش كامل و جامع كه بتواند رابطة ميان اخلاق، پاسخگويي و مسئوليت اجتماعي را بسنجد هنوز به چشم نمي خورد. با بررسي ادبيات پژوهش مشخص شد كه تاكنون نقش اخلاق حرفه اي در افزايش سطح مسئوليت اجتماعي و پاسخگويي فردي معلمان و رفتار سازماني آنها مورد بررسي قرار نگرفته است. از اين رو، رسالت اين پژوهش بررسي و تبيين نقش اخلاق حرفه اي بر مسئوليت اجتماعي و پاسخگويي فردي كاركنان با نقش ميانجي فرهنگ خدمتگزاري مي باشد . در مجموع بر اساس آنچه بيان گرديد، الگوي مفهومي و نظري ارتباط بين متغيرهاي اخلاق حرفه اي با دو پيامد احتمالي و نقش ميانجي فرهنگ خدمتگزاري در نگاره 1 آمده است . هدف پژوهش حاضر، تعيين رابطة اخلاق حرفه اي و پيامدهاي آن
(مسئوليت و پاسخگويي)در قالب الگوي مفهومي است.
– مسئولیت اجتماعی
مسئولیت اجتماعی وظیفه ای است به عهده موسسات خصوصی وظاایفی چون آلوده نکردن، تبعیض قائل نشدن در استخدام، انجام ندادن کارهای غیراخلاقی و مطلع کردن مصرف کننده از کیفیت محصولات و مشارکت مثبت در زندگی افراد.(الوانی، و همکاران، 1377 : 324 ). مجموعه وظایف و تعهداتی است که سازمانها بایستی در جهت حفظ و مراقبت و کمک به جامعه ای که د رآن فعالیت می کنند انجام دهد، و همچنین سازمانها مسئولند که از آلوده کردن محیط اعمال تبعیض و امور استخدامی، بی توجهی به تامین نیازها کارکنان خود تولید کردن محصولات زیان آور که به سلامت جامعه لطمه می زند بپرهیزند، و باید با اختصاص منابع مالی در بهبود رفاه اجتماعی که مورد قبول اکثریت جامعه باشد بکوشند، هدف از مسئولیت اجتماعی این است که چون سازمانها تاثیر عمده ای بر سیستم اجتماعی دارند باید به طوری عمل کنند که در اثر ان به جامعه زیانی نرسد( الوانی، و همکاران، 1377 : 326 )
7- مسئولیت اجتماعی سازمانها
از آنجایی که مسئولیت اجتماعی با ماهیت اخلاقی آن و پاسخگویی اجتماعی با نامشخص بودن حدود و ثغور خود نمی توانند به عنوان عواملی موثر در راه حفظ مصالح جامعه در مقابل سازمانها عمل کنند باید در این میان به نقض نظم آفرینی دولت متوسل شد، در عصر ما تقریباً در تمامی کشورها دولت به عنوان مرجعی نظم دهنده برای تحقق مسئولیت اجتماعی سازمان وارد عمل شده است، دولت به وسیله خط ومشی عمومی، راهنمای عمل مدیران را در این زمینه ارائه می دهد و شاخص هایی را که رفتار آن مورد سنجش قرار میدهد، مطرح میسازد، در خط و مشی عمومی جامعه اهداف و آرمانهای خود را به میان می آورد و سازمانها را ملزم می سازد به آن ها حرمت بگذارند و اسباب انجامشان را فراهم آورند. دولت به کمک خط و مشی عمومی، راهنما و ملاکی را برای رفتارهای مدیریت ارائه می دهد، خط و مشی عمومی ابزاری دردست دولت است تا خواست های اجتماعی را تجسم بخشد و انجام آنها را متضمن شود.(الوانی، سید مهدی، 1388 : 329 ) مقصود از مسئولیت اجتماعی این است که چون سازمانها تاثیر عمده ای بر سیستم اجتماعی دارند. باید طوری عمل کنند که در اثر آن به جامعه زیانی نرسد، هم چنینی بین اخلاق مدیریت با مسئولیت اجتماعی تفاوت وجود دارد به لحاظ اینکه هر دو رابطه با رعایت ارزشها و اصول اخلاقی جامعه و تامین هدفهای سازمان از سوی مدیران هستند، با این تفاوت که مسئولیت اجتماعی در ارتباط با مسائل کلان سازمان و اخلاق در ارتباط با رفتار فردی مدیران و کارکنان است، یک سازمان زمانی به تعهد اجتماعی اش عمل می کند که به مسئولیتهای قانونی و اقتصادی عمل نماید و نه بیشتر، بر اساس آن سازمانها به فعالیتهایی اقدام می کنند که وضع جامعه را بهتر کرده و از کارهای که باعث بدتر شدن وضعیت جامعه می گردد خودداری کنند و نهایتاً پاسخگویی اجتماعی توجه به ظرفیت در جهت عمل و اقدام نسبت به خواسته ها و انتظارات جامعه دارد.( الوانی، و همکاران، 1377 :330 )
8- شاخص های مسئولیت اجتماعی سازمانها
1-8- مسئولیت پذیری و پاسخ گویی سازمانها
هر سازمانی پس از طی مراحلی می تواند نسبت به مشکلات خود پاسخگو باشد کارهای روزمره جدیدی باید یاد گرفته شوندو سیاستها و برنامه های کاری نوین طراحی گردد، یک سازمان یا شرکت برای پاسخگویی از مراحلی هم چون خط و مشی که این اولین مرحله اگاهی اجتماعی است شروع می کند، در این مرحله سازمان قادر است به دیدن بخش هایی از محیط اطراف خود را دارد که از او طلب پاسخگویی می کنند در این حال اگر مدیریت عالی سازمان یک خط کلی را در رابطه به مسائل جامعه تعیین نماید، پاسخی که نیاز اجتماعی را تامین کند اتفاق افتاده است. وقتی مشکل اجتماعی معلوم و یک خط و مشی عمومی برای آن مشخص شد سازمان ها بایستی یاد بگیرند چگونه با مقابله با مشکل موجود پرداخته متعاقباً خط و مشی جدید را به کار بگیرند و هم چنین برای رسیدن یه یک پاسخگویی کامل اجتماعی لازم است که سازمان خط ومشی اجتماعی جدیدش را نهادی سازد
2-8- کمک به مشارکت مدنی
دیدگاه عمومی اقتصادی را به عنوان شرکاء دولت و سایر موسسات و نهادها جامعه تعریف کرده و معتقد است سازمان ملزم است تا در جهت حل مشکلات، مسائل و بهبود کیفیت زندگی مردم فعالیت کنند. دلایل موافقت نسبت به مشارکت اجتماعی، تغییر نیازها و توقعات عمومی، التزام اخلاقی، حفظ منافع محدود، محیط اجتماعی بهتر، حفظ منافع بلند مدت، ممانعت از گسترش قوانین و مقررات دولتی، تعادل بین مسئولیت و قدرت، وابستگی متقابل نظام مند، کمک در حل مشکلات اجتماعی، بهبود جهت عمومی.
3-8- اطلاع رسانی و شفافیت
به عقیده دیویس سازمان باید به عنوان یک سیستم باز دوطرفه عمل میکند آزادانه ورودی های خود را از جامعه دریافت و آزادانه نتیجه کار خود را به جامعه عرضه دارد. دیویس معتقد است که باید ارتباطات باز و محترمانه و شفاف بین سازمان و جامعه بر قرار باشد.
4-8- کمیت و کیفیت خدمات
سازمانها در راه قبول و انجام مسئولیت اجتماعی خود با مشکلات متعددی روبرو هستند از جمله این مشکلات نامشخص بودن حدود و ثغور این مسئولیت می باشد، بعلاوه در را تحقق اهداف مسئولیت اجتماعی رهنمود های روشن و مشخصی به مدیران ارائه نشده است، این موضوع در هاله ای از ابهام فرو رفته و در قلمرو اخلاقیات اجتماعی نا مشخص باقی مانده است، که دیگر مشکلات مسئولیت اجتماعی محیط رقابت آمیز خارج از سازمانها است که اگر سازمانها بنام خود را صرف تحقق مسئولیت اجتماعی می کنند، مسلماً در حوزه رقابت نخواهند توانست با سازمانهای دیگر برابری کنند.
5-8- تعهد ماموریت اجتماعی سازمانها در قبال جامعه
سازمانهایی که این سیاست را بر می گزینند، در واقع همه به تعهدات قانونی خود عمل می کنند، و هم به تعهدات اخلاقی این گونه سازمانها زمانی به این عمل دست می زنند که از آنها تقاضا شده باشد. و هم چنین اجابت قانون پایین ترین حد مفروضی که سازمان می تواند پاسخگویی اجتماعی داشته باشد که از سوی نظام حقوقی جامعه تبیین و تعریف شده است، قوانین حاکم بر جامعه بیانگر مقررات زندگی اجتماعی آن است، و از همین رهگذر است که یک درک عمومی از آنچه که جامعه از افراد سازمانها و نهادهای اجتماعی انتظار دارد. به آنها منتقل می شود پاسخگویی بیش از خواسته قانون در این صورت توافق حقوقی نمی توانند تامین جنبه های پاسخگویی اجتماعی را تحت تاثیر پوشش قرار دهند، بسیاری از سازمانها بزرگ هنگامی که داوطلبانه به اشکال مختلف به کمک نیازمندان می روند، در اصل استراتژی پاسخگویی اجتماعی خود را بیش از حد موظف به نمایش گذاشته اند.( الوانی، و همکاران، 1377 :328 )
مفهوم مسؤولیت پذیری
در زمینه اخلاقیات کا ر، بیش تر تلاش ها بر تمایز بین انواع مسؤولیت پذیری نهاده شده است. بدین منظور بایستی در خصوص مفهوم مسؤولیت پذیری نگرش روشنی ایجاد شود . مسؤولیت پذیری اغلب به نوعی ارتباط بین افراد و محیط آن ها اشاره دارد . در حوزه ارتباطات بین افراد و سازمان ها، مسؤولیت پذیری به پاسخگویی دلالت دارد ؛ پاسخی که چیزی بیش از عوامل بازار هیچ انتخابی را » یا « این روش کار م است » فرافکنی است، مثلاً پاسخ هایی مانند چیزی بیش از توجیه کار نیست . در مسؤولیت پذیری ، نگرش فرد ؛« برای ما باقی نمی گذارند نسبت به اقداما تی که انجام می دهد، نیز بخشی از پاسخ او ر ا می سازد و این پاسخ ممکن است مورد سؤال واقع شود فیشر و نیجهوف2005 اقدام مسؤولانه مستلزم پاسخی است که بر اساس م قاصد و انگیزه های اقدامات و فعالیت ها ارائه گردد. باونز ، ادعا می کند که برای پاسخگو بودن باید فرصت مسؤولانه عمل کردن وجو د داشته باشد (باونز، آزادی برای مسؤولانه عمل کردن یک پیش شرط کلی ، دونالدسون و پریستون در خصوص مسؤولیت پذیری است . این پیش شرط کلی ر ا می توان به جنبه های مختلفی تقسیم کرد از جمله تمایل به اقدام، توانایی پیش بینی و دوراندیشی، امکا ن اقدام کردن و وجود مهارت های یک ارزیابی آگاهانه.
سطوح مسؤولیت پذیری
در بحث اخلاقیات کار، سوالی وجود دارد در خصوص ماهیت افرادی که باید مسؤولیت پذیر باشند . از یک طرف، کارکنان و مدیران یک سازمان مس ؤول انجام دادن کارها هستند و ازسویی دیگر، علاوه بر این افراد ، باید مسؤولیت پذیری در سطح جمعی ر ا از مسؤولیت پذیری در سطح فردی متمایز نمود . در این خصوص نیز باید سطوح مختلفی را در نظر داشت از جمله یک گروه، یک واحد سازمانی، یک واحد تجاری یا یک سازمان به طور کل . شکل زیر این سطوح را نشان می دهد:
شکل 2 : سطوح مسؤولیت پذیری1990
در ادبیات مربوط به مسؤولیت پذیری سازمانی، توجه زیادی به این مساله شده است که آیا یک واحد انتزاعی و مجرد، مانند یک سازمان می تواند مسؤولیت پذیر باشد؟ به عبارت دیگر آیا می توان مسؤولیت پذیری را به یک واحد انتزاعی مثل یک سازمان نسبت داد؟ نقطه آغاز این بحث آن است که در واقع یک سازمان ه یچ گونه احساسی و یا هیچ گونه آگاهی و اختیاری ندارد و به خودی خود نمی تواند فعالیت نماید و ارزش ها را درک و مورد سنجش قرار دهد . بر این مبناست که ورهان بحث می کند که عمل سازمان ها صرفاً مفهومی ثانویه و فرعی و ض منی دارد. در سازمان ها عاملان اصلی انسان ها هستند که در جهت مقاصد سازمان فعالیت می کنند . لذا علل فعالیت ها توسط سازمان مشخص می شوند (ورهان، 1985 ، ص 112 ). از این دیدگاه، اقدامات سازمانی ثانویه و فرعی تلقی می شوند ؛ زیرا از طریق فرمان ها، اهداف و جهتگیری های سازمان مشروعیت می یابند.
سطوح مسئو لیت جمعی سازمان – واحد – گروه فردی
انواع مسئولیت پذیری:
انواع مسئولیت پذیری حرفه ای اجتماعی ارتباطی سازمانی
مفهوم مسؤولیت اجتماعی سازمان
به طور کلی CSR شامل حسابرسی، ممیزی و گزارش دهی در خصوص مسائل اخلاقی و اجتماعی است دیویس ، مسؤولیت اجتماعی را به عنوان آن نوع تصمیمات و اقدامات سازمان ها توصیف کرد که به دلایلی فراسوی منافع مستقیم اقتصادی یا فنی اتخاذ می شوند
مسئوليت اجتماعي
گريفن و بارني مسئوليت اجتماعي را چنين تعريف مي کنند؛ «مسئوليت اجتماعي، مجموعه وظايف و تعهداتي است که سازمان بايستي در جهت حفظ و مراقبت و کمک به جامعه اي که در آن فعاليت مي کند، انجام دهد
درک فرنچ و هينر ساورد(1998) در کتاب: فرهنگ مديريت در مورد مسئوليت اجتماعي مي نويسند، «مسئوليت اجتماعي، وظيفه اي است بر عهده موسسات خصوصي، به اين معنا که تأثير سوئي بر زندگي اجتماعي که در آن کار مي کنند، نگذارد. ميزان اين وظيفه عموماً مشتمل است بر وظايفي مانند: آلوده نکردن، تبعيض قائل نشدن در استخدام، نپرداختن به فعاليتهاي غيراخلاقي و آگاه کردن مصرف کننده از کيفيت محصولات. همچنين وظيفه اي است مبتني بر مشارکت مثبت در زندگي افراد جامعه.
در نهايت مقصود از مسئوليت اجتماعي اين است كه چون سازمانها تاثير عمده اي بر سيستم اجتماعي دارندبايد طوري عمل كنند كه در اثر آن به جامعه زياني نرسد
زمينه هاي مسئوليت اجتماعي
1 صاحبان سهام : مهمترین گروهی که نسبت به سازمان از حقوق نسبتا بالایی برخوردارند صاحبان سهام هستند . از این رو بیشتر مردم انتظار دارند که مدیران متوجه این موضوع باشند که سازمانها تحت اداره آنها ماحصل سرمایه های سهامداران هستند و مدیران باید با اعمال سیستم های حسابداری و اطلاعاتی مناسب سهامداران را در جریان فعالیتهاو عملکرد سازمان قرار دهند و هرچه مدیران در این راه توجه و کوشش بیشتری از خود نشان دهند سهامداران با رضایت بیشتری از مدیران حمایت میکنند. به علاوه مديريتها مي بايد با عملكرد خوب خود از نظر اقتصادي و اخلاقي باعث خوش نامي سازمان شده و از سياستهاي مديرانعالي و صاحبان سهام و نيز ارزشها و هنجار هاي اساسي سازمان كه بنياد گزاران آن بنا نهاده اند حمايت كنند. 2 کار کنان : بخش عمده ای از نیروی انسانی هر جامعه ای در سازمانها و موسسات مختلف مشغول به کار هستند و بیشتر وقت خود را در درون سازمان میگذرانند. از مدیران انتظار میرود با اختصاص حداکثر زمان ممکن برای هدایت آموزش پرسنل زیر دست خود آنها را در انجام وظایفشان راهنمایی کنند . فعالیتهای سازمان توسط کارکنان انجام می شود و طبیعتا رضایتشان می تواند باعث افزایش بهروری و کارایی سازمان گردد و مردم از مديران مي خواهند به كارمندان و شخصيت آنان به عنوان يك هم نوع احترام گذاشته و در زمان لازم به عملكرد خوب انها پاداش دهد.
3مشتریان : در میان زمینه های مسئولیت اجتماعی سازمان نسبت به جامعه مسئولیت نسبت به مشتریان از اهمیت خاصی بر خوردار است و اگر با این امر مهم عمل ننماید مشتریان خود را از دست می دهد و هم باعث می شود دولت از طریق قوانین و مقررات و مجازاتهای مختلف سازمان را مجبور به انجام این کار کنند . جامعه از سازمان انتظار دارد در زمینه های مختلف نسبت به مشتریان احساس مسئولیت کنند از جمله : به موقع و به درستی نیازهای مشتریان را بشناسد محصول سالم و خدمات درست به آنها عرضه نماید و چنانچه مشتری از مصرف کالا و دریافت خدمات زیانی متحمل شد خسارت وی را متقبل کرده و تلاش کنند تا رضایت او را جلب کنند
4 ارزشها و هنجارهای فرهنگی : امروزه ازسازمانها انتظار می رود که در زمان تصمیم گیری خود اصول اخلاقی و ارزشی را مد نظر داشته باشند و تلاش کنند که تعادلی بین امور اقتصادی واخلاقی برقرار کنند زیرا اصول اخلاقی وارزشهای اجتماعی حاکمیت خاصی بر مردم داشته و بی توجهی به ارزشها به شهرت و آبروی سازمان لطمه وارد میکند و باعث می شود سازمان مشتریان و سهامداران و حتی کار کنان خود را از دست بدهد. 5 محيط طبيعي : با آغاز انقلاب صنعتي و گسترش روز افزون صنايع مختلف و آلودگي هاي گوناگون زيست محيطي باعث شده است كه امروزه يكي از اساسي ترين زمينه هاي مسئوليت اجتماعي سازمانها حفظ محيط زيست مي باشد كار خانجات و موسسات توليدي با اشعا عه آلودگي ها مختلف ادامه حيات را براي نسل انسان با مشكل روبرو كرده اند از اين رو مردم از سازمانها و مديران آنها انتظار دارند كه با اتخاذ سياستهاي اصولي در جهت حفظ پاگيزگي محيط زيست گامهاي اساسي در جهت ايجاد جامعه اي سالم بر دارند البته نبايد فراموش كرد كه خواسته يك اجتماعي جامعه صنعتي از فوايد كنندگان اين نيست كه ضايعات و آلودگي را متوقف كنند بلكه خواسته آنان اين است كه از ميزان تحميل هزينه هاي اجتماعي بكاهند يا به عبارت ديگر با توليد خود به بخشهاي ديگر جامعه ضرر نرسانند .
نمونه هاي مزایاي مستقیم ناشی از مسئولیت اجتماعی براي سازمان شامل موارد زیر هستند:
1. افزایش ارزش تجاري ، نشان تجاري 2. دسترسی بیشتر به منابع مالی 3. نیروي کار سالم تر و ایمن تر 4. مدیریت ریسک و نظارت مؤثرتر بر امور سازمان 5. کارکنان مشتاق 6. وفاداري مشتري 7. ارتقاي اعتماد و اطمینان طرفهاي ذینفع
مولفه مسئولیت اجتماعی: 1. نیازهای اقتصادی 2. رعایت قوانین و مقررات عمومی 3. رعایت اخلاق کسب و کار 4. مسئولیت های بشر دوستانهمسئولیت اجتماعی شرکتها یا CSR موضوع حساسیتبرانگیز و رو به توجه در سالهای اخیر بوده است تا آنجا که سازمانهای بینالمللی مانند سازمان ملل و اتحادیه اروپا، استانداردهایی را در این زمینه ارائه کردهاند.
بنیاد مدیریت کیفیت اروپا EFQM که بنیادی وابسته به اتحادیه اروپاست، در مدل الگوی تعالی خود برای سازمانها، مسئولیت اجتماعی شرکتها را به عنوان یکی از ارزشهای هشتگانه خود معرفی کرده است. همچنین، یکی از معیارهای نهگانه خود را برای ارزیابی شرکتها، به این امر اختصاص داده و هشت درصد از امتیار کل ارزیابی یک سازمان را برای این معیار قائل است. توجه مدل EFQM به مسئولیت اجتماعی شرکتها و عدم توجه مدل مالکوم بالدریج اروپا و مدل دمینگ ژاپن به این امر، حاکی از حساسیتهای جامعه اروپایی نسبت به مسئولیت اجتماعی شرکتهاست.
سرامدی، یعنی فراتر رفتن از چارچوب الزاماتی قانونی که سازمان براساس آنها فعالیت کرده و برای درک و براوردهسازی انتظارات ذینفعان سازمان در جامعه، تلاش میکنند.
سازمانهای سرامد به عنوان سازمانهایی پاسخگو، برای شفافیت و پاسخگویی به ذینفعان خود در قبال عملکردشان، روشی بسیار اخلاقی در پیش میگیرند. این سازمانها حساسیت و توجهی ویژه به پاسخگویی اجتماعی و حفظ ثبات زیست بوم سازمان در حال و آینده دارند و این دیدگاه را ترویج میکنند. مسئولیت اجتماعی در ارزشهای این سازمانها بیان شده است. آنها از طریق مراوده باز با ذینفعان، انتظارات و مقررات محلی و جهانی را درک و رعایت کرده و از آن فراتر میروند.
این سازمانها ضمن توجه به مدیریت ریسک، در پی فرصتهایی برای تعریف پروژههایی با جامعه هستند که منافع دوسویه داشته و برانگیزنده و نگهبان اعتماد ذینفعان به سازمان باشد. آنها به تاثیرات حال و آینده سازمان بر جامعه آگاهی دارند و سعی بر این دارند که تاثیرات نامطلوب سازمان بر جامعه را به حداقل برسانند.
گرم شدن کره زمین، تولید گازهای گلخانهای و تخریب محیط زیست، در سالهای اخیر توجه جوامع و دولتها را به افزایش نقش شرکتها در زمینه تولید دوستدار محیط زیست و محصول سبز افزایش داده است.
● مزایای ناشی از بهکارگیری این مفهوم در سازمان، عبارتند از:
▪ بهبود تصویر سازمان در جامعه
▪ افزایش ارزش نام تجاری
▪ دسترسی بیشتر به منابع تامین مالی
▪ محیط کار ایمنتر و بهداشتیتر
▪ مدیریت ریسک و ساختار حاکمیتی قویتر
▪ کارکنان باانگیزهتر
▪ وفاداری مشتری
▪ افزایش اعتماد ذینفعان به سازمان
مثلا، شرکت والئو نتایج زیر را پس از کسب ۴۵ درصد افزایش درامد، گزارش کرده است:
▪ کاهش در مصرف انرژی از ۱۹۹۵ تاکنون به میزان ۱۵ درصد
▪ کارکنان باانگیزهتر
▪ وفاداری مشتری
▪ افزایش اعتماد ذینفعان به سازمان
مثلاً شرکت والئو نتایج زیر را پس از کسب ۴۵درصد افزایش درامد، گزارش کرده است:
▪ کاهش در مصرف انرژی از ۱۹۹۵ تاکنون به میزان ۱۵درصد
▪ کاهش مصرف آب ۲۴ درصد
▪ کاهش بخارهای ناشی از حلالها ۴۴ درصد
برخی شرکتها مانند الکترولوکس، محصولات سبز خود را به عنوان اهرم استراتژیک خویش مطرح میکنند. شرکتهای معتبر، گزارش سالانه مسئولیت اجتماعی خود را همزمان با بیلان مالی خود منتشر میکنند.
در این مدل، الزام EFQM درخصوص مسئولیت اجتماعی شرکتها به شکل زیر تعریف شده است:
«سازمانهای سرامد به طور فراگیر نتایج برجسته مرتبط با جامعه را اندازهگیری نموده و به آنها دست مییابند.»
نکته مهم این است که هر بنگاه، ابتدا باید آلایندههای حاصل از عملیات تولید خود را کاهش داده و کنترل کند. دیگر الزامات، مانند کمک به نیازمندان، در مرتبه بعدی قرار میگیرد.
زیر معیارهای نتایج جامعه برای شرکتها در این مدل، عبارتند از:
▪ سنجش شاخصهای ادراکی
این شاخصها، نمایانگر تصورات و استنباطهای جامعه درباره سازمان بوده و از طریق روشهایی نظیر:
ـ نظرسنجی،
ـ تحقیق میدانی،
ـ گزارشها،
ـ همایشهای عمومی،
ـ سمینارهای عمومی و مراجع دولتی،
ـ به دست میآیند.
با توجه به هدف سازمان، شاخصهای جامعه میتوانند شامل موارد زیر باشند:
۱) سنجش تصویر کلی سازمان نزد جامعه
سازمانها باید تصویر عمومی خود نزد جامعه و ذینفعان نزدیک را بسنجند، پایش کنند و بهبود دهند. هر سازمان، باید تعریفی مشخص از جامعه نزدیک خود ارائه کرده و آن را شناسایی کند و خطمشی خود را درخصوص هریک از اجزای آن تعریف کند.
مانند: پاسخگویی به تماسهای بیرونی، یک استخدامکننده مسئول و عادل، عضوی مسئول در جامعه
▪ عملکرد به عنوان شهروند مسئول
مانند انتشار اطلاعات مرتبط با جامعه، ایجاد موقعیتهای برابر، تاثیر بر اقتصاد محلی، ملی و جهانی، ارتباط با مسئولین و سازمانهای مرتبط، رعایت رفتار اخلاقی.
▪ همکاری با انجمنها و گروههای محلی
مانند همکاری در آموزشهای رسمی و حین کار، مشارکت دادن بخشهایی از جامعه در فعالیتهای مرتبط، پشتیبانی از خدمات رفاهی و پزشکی، پشتیبانی از فعالیتهای ورزشی و امور تفریحی، تلاشهای داوطلبانه و بشردوستانه.
کاهش و جلوگیری از آسیبها و صدمات ناشی از فعالیتهای سازمانی یا ناشی از محصولات سازمان در تمامی چرخه عمر محصول
مانند کاهش خطرات مرتبط با سلامتی و حوادث، کاهش سروصدا و بوی نامطبوع، کنترل خطرات (ایمنی)، کاهش آلودگی و گازهای سمی، تجزیه و تحلیل زنجیره تأمین بهینه، ارزیابی عملکرد محیطی و ارزیابی چرخه عمر.
این شاخص، مهمترین شاخصی است که باید پایش شود.
ارائه گزارش در مورد فعالیتهایی که به نگهداری و پایداری منابع، کمک میکنند
مانند انتخاب روش حمل و نقل، تاثیرات زیستمحیطی، کاهش و حذف ضایعات و بستهبندی، جایگزینی مواداولیه و دیگر ورودیها، استفاده مناسب از تسهیلاتی مانند گاز، آب و برق، استفاده از مواد قابل بازیافت.
۲) سنجش شاخصهای عملکردی
این شاخصها، معیارهایی داخلی هستند که سازمان از آنها برای نمایش، درک، پیشبینی و بهبود عملکرد خود نسبت به جامعه و تصورات جامعه نسبت به سازمان، استفاده میکند.
شاخصهای عملکردی جامعه، براساس هدف سازمان میتوانند شامل موارد قید شده در شاخصهای ادراکی و یا موارد زیر باشد:
▪ کنترل تغییرات در سطح استخدامی
▪ استخدام افراد محلی، سیاست عدم اخراج کارکنان و …
مراودت با مسئولین و سازمانها درخصوص: دریافت تاییدیه یا گواهینامه، اخذ مجوزها، واردات و صادرات، برنامهریزی، ترخیص محصولات
تقدیرنامهها و جوایز دریافتی
مانند تبادل اطلاعات مرتبط با تجارب موفق در زمینه مسئولیتهای اجتماعی، ممیزی وگزارش به جامعه.
● جمعبندی
رعایت موارد زیر، برای پیادهسازی گام به گام کسب نتایج جامعه توسط هر شرکت، الزامی است:
۱) شناسایی ذینفعان جامعه و تعیین سیاستهای ایدهآل برای هریک
۲) تدوین رویکردها، فرایندها و شاخصها برای دستیابی به سیاستها
۳) اطمینان از پشتیبانی رهبران شرکت از سیاستها و رویکردها
۴) اطمینان از پشتیبانی کارکنان از سیاستها و رویکردها
۵) تخصیص بودجه و اجرای رویکردها و فرایندهای فوق
۶) اندازهگیری موفقیت خود با شاخصهای ادراکی از دیدگاه جامعه و عملکردی
۷) بررسی بودجه و نتایج و بازنگری