این پرسشنامه استاندارد از نوع فایل ورد و به همراه تمامی اطلاعات مربوط به نمره گذاری، تفسیر، روایی و پایایی و … در قالب جداول زیبا و آماده تکثیر ارائه گردیده است. پس از پرداخت موفق می توانید به صورت آنلاین اقدام به دانلود فایل مربوطه بپردازید.
هدف: سنجش رفتارهای خودآسیبی غیرمنتهی به خودکشی در موقعیت های بالینی و غیربالینی از ابعاد مختلف (نظم بخشی عاطفی درونی، تاثیرگذاری اجتماعی، نظم بخشی عاطفی بیرونی، هیجان خواهی، ویژگی های اعتیادی)
تعداد سوال: 29 (نسخه اصلی 31 سوال دارد ولی برای جامعه ایرانی روانسنجی گردیده و 2 سوال آن به صورت استاندارد حذف گردیده است.، توضیحات در داخل فایل)
تعداد بعد: 5
شیوه نمره گذاری: دارد
تفسیر نتایج: دارد
روایی و پایایی: دارد
منبع: دارد
نوع فایل: Word 2007
همین الان دانلود کنید
قیمت: فقط 12000 تومان
خودآسیبزنی غیرمنتهی به خودکشی، بیانگر هر آسیب هدفمند و خودساختهای است که بدون قصد قبلی، به آسیب بافتی منجر میشود و به کمک روشهایی انجام می شود که ازنظر اجتماعی مورد تأیید نیستند [1، 2]. آغاز نوجوانی، دورهای حساس برای شروع خودآسیبزنی غیرمنتهی به خودکشی است که اگر سریع شناسایی شود، فرصت توسعه مداخلات زودهنگام را با هدف پیشگیری از این راهبرد مقابلهای غیرانطباقیِ تکرارشونده، فراهم خواهد کرد [3]. باتوجهبه شیوع بالای رفتارهای خودآسیبزای غیرمنتهی به خودکشی در نمونههای بالینی و غیربالینی نوجوانان [4] و تبعات فردی و اجتماعی این شیوه رفتاری، توسعه ابزارهای سنجش مناسب برای کمک به فهم بهتر ماهیت این رفتارها، در زمره اولویتهای پژوهشی محققان مختلف بوده است [5]. بهبیان دیگر، باتوجهبه شیوع بالا و روند رجوع فزاینده نوجوانان به انتخاب گزینه رفتارهای خودآسیبزای غیرمنتهی به خودکشی، دسترسی به ابزارهای پژوهشی برخوردار از ویژگیهای فنی روایی و پایایی و حتی سودمند برای مفهومپردازی و توسعه برنامهها و تلاشهای مداخلاتی معطوف بر پدیده رفتاری خودآسیبزنی، از اهمیت فراوانی برخوردار است [6، 7].
محققان یادآوری میکنند که مصاحبه بالینی در تدارک تلاشهای مداخلهای ترجیحی و معطوف بر رفتارهای خودآسیبزای غیرمنتهی به خودکشی در میان نوجوانان از نقش بااهمیتی برخوردار است، اما احساس شرم و دشواری غالب نوجوانان در پاسخ به سؤالات مصاحبه، سبب شده است که محققان از ابزارهای خودگزارشدهی نیز با هدف کمک به تسهیل خودافشاگری متمرکز بر تلاشهای خودآسیبزای غیرمنتهی به خودکشی در میان نوجوانان، استفاده کنند. علاوهبراین محققان تأکید میکنند که متخصصان ضرورتاً نه از توانایی لازم برای طرح احتمالی سؤالات جامع، کامل و معطوف بر رفتارهای غیرمنتهی به خودکشی برخوردارند و نه الزاماً سنجش ازطریق مصاحبه، زمان مناسبی را برای پوشش دادن به ابعاد مختلف رفتارهای خودآسیبزا، فراهم میکند. ابعاد بیشماری از رفتارهای خودآسیبزای غیرمنتهی به خودکشی، مانند کارکرد و استمرار یا دیگر مشخصههای آنها، همچنان با ابهام همراه است [5]. حتی در نسخه پنجم راهنمای تشخیصی آماری اختلالات روانی، با تأکید بر مطالعه بیشتر برای اطلاع از ملاکهای رفتارهای خودآسیبزای غیرمنتهی به خودکشی، یادآوری میشود که از یک سو، این قلمرو مطالعاتی به پژوهش بیشتری نیاز دارد و از سوی دیگر، نمیتوان این رفتارها را فقط به مثابه نشانهای از اختلال شخصیت مرزی، محدود دانست [8].
افزایش چشمگیرِ نرخ استفاده از رفتارهای خودآسیبزای غیرمنتهی به خودکشی سبب شده است که ابزارهای روانشناختی زیادی برای سنجش این رفتار توسعه یابند [9]. برخی از این ابزارها عبارتاند از مقیاس خودتخریبی مزمن، زمینهیاب رفتار خودآسیبزا، زمینهیاب خودآسیبی، پرسشنامه تکانشوری و خودآسیبی، پرسشنامه رفتار خودآسیبی، سیاهه غربالگری رفتارهای خودآسیبزنی برای نوجوانان، سیاهه خودآسیبزنی و سیاهه خودآسیبزنی تعمدی [10]. علاوهبراین، ابزارهای دیگری مانند سنجش کارکرد خودزنی، پرسشنامه خودآسیبی، مقیاس انگیزش خودآسیبی، سنجش افکار خودتخریبگر فایرستون و سیاهه کارکردهای خودآسیبی اُتاوا، برای سنجش کارکردهای خودآسیبزنی توسعه یافتهاند [11].
غالب این ابزارهای سنجش از ویژگیهای فنی روایی و پایایی قابل قبولی برخوردارند، اما بهدلیل طولانی بودن، وقتی بهعنوان یک مؤلفه از یک مجموعه سنجشِ روانشناختیِ چندابزاری، مورد استفاده قرار میگیرند، سبب میشوند مشارکت کنندگان دچار احساس خستگی شوند. در بین این ابزارهای سنجشِ رفتارهای خودآسیبزای غیرمنتهی به خودکشی، فقط سیاهه خودآسیبزنی اُتاواـکارکردها، بین این که چرا افراد خودآسیبی را برمیگزینند و چرا آنها آن رفتار را تداوم میدهند، تمایز قائل میشود. بنابراین، سیاهه خودآسیبزنی اُتاواـ کارکردها، برای مشاوران و متخصصان علاقهمند به توسعه تلاشهای مداخلهای معطوف بر کاهش رفتارهای خودآسیبزا، تلویحات کاربردی زیادی دارد [12].
سیاهه خودآسیبزنی اُتاواـکارکردها، بهعنوان یک پرسشنامه خودگزارشی، بخشی از سیاهه بزرگتر خودآسیبزنی اُتاوا است که همه ابعاد خودآسیبی شامل وجوه محیطی، شناختی، عاطفی و رفتاری را شامل میشود. مدتزمان پاسخ به مادّههای نسخه کامل سیاهه خودآسیبزنی اُتاوا با شمول دو بُعد کمی و کیفی، حدود 20 دقیقه است و درنهایت، به یک نمره کلی منجر نمیشود. در مطالعات زیادی مشخصههای فنی نسخه اصلی سیاهه خودآسیبزنی اُتاوا بررسی شده است. سیاهه خودآسیبزنی اُتاوا کارکردها، با شمول 31 مادّه، بر انگیزش افراد برای انتخاب رفتارهای خودآسیبزا متمرکز است. در این سیاهه، انگیزش افراد برای تداوم رجوع به رفتارهای خودآسیبزا به کمک 7 مادّه متمرکز بر سنجش اعتیاد انجام میشود. پیشتر نتایج مطالعات مختلف، از مقبولیت مشخصههای فنی روایی و پایایی سیاهه خودآسیبزنی اُتاواـکارکردها حمایت کردهاند [10، 11، 12].
بهطورکلی در تعداد زیادی از مطالعات، بررسی فنی ابزاهای سنجش کارکردهای رفتارهای خودآسیبزای غیرمنتهی به خودکشی در نمونههای بالینی و غیربالینی هدف بوده است، اما در اغلب آنها، دغدغه روایییابی، به قبل از طبقهبندی مجدد ویرایش پنجم راهنمای تشخیصی آماری اختلالات روانی از رفتارهای خوداسیبزای غیرمنتهی به خودکشی بهعنوان یک اختلال مجزا، مربوط میشوند. بنابراین، وارسی مجدد مشخصههای فنی سیاهه خودآسیبزنی اُتاواـکارکردها سبب میشود اعتباریابی ابزارهای سنجش براساس ملاکهای جدید راهنمای تشخیصی آماری اختلالات روانی برای رفتارهای خوداسیبزای غیرمنتهی به خودکشی انجام شود.
ازآنجاکه رفتارهای خودآسیبزای غیرمنتهی به خودکشی اغلب در بازه سنی 12 تا 24 سال دیده میشود، بنابراین، تحلیل مشخصههای روانسنجی نسخه فارسی سیاهه خودآسیبزنی اُتاواـکارکردها در بین نوجوانان 13 تا 18 سال، از اهمیت زیادی برخوردار است. علاوهبراین، سیاهه خودآسیبزنی اُتاواـکارکردها، تنها ابزار سنجشی است که بین انگیزش افراد برای شروع چنین رفتارهایی و انگیزش تداوم این رفتارها، تمایز قائل میشود. بیشک، این تمایزگذاری تلویحات، کاربردی زیادی برای توسعه تلاشهای مداخلهای معطوف بر کاهش رفتارهای خودآسیبزا در میان نوجوانان دارد. همچنین، روند فزاینده پدیده تیزهوشان غیرموفق، متعاقب فزونیافتگی میزان تجارب تنیدگیزا در آنها، میتواند در بستر عدم دسترسی به سرمایه روانی مناسب، رجوع به شیوههای غیرانطیاقی مواجهه با این تجارب چالشزا را با هدف مدیریت این رخدادها، در این گروه توجیه کند.
بنابراین، در پژوهش حاضر، محققان، هدف تحلیل روانسنجی سیاهه خودآسیبزنی اُتاواـکارکردها را در نسخهای از پرسشنامه خودگزارشی خودآسیبزنی اُتاوا دنبال میکنند که آن نسخه در تطابق کامل با ملاکهای ویرایش جدید راهنمای تشخیصی آماری اختلالات روانی تهیه شده است.
روش
پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی دانشآموزان تیزهوش دختر و پسر در مقاطع متوسطه اول و دوم شهرستان ساوه بودند. نمونه آماری در این پژوهش شامل 350 دانشآموز تیزهوش، 150 پسر برابر با 42/86 درصد (با میانگین 15/80 و انحرافمعیار 1/38) و 200 دختر برابر با 57/14 درصد (با میانگین 16/09 و انحرافمعیار 1/66) بودند که برای انتخاب آنها از روش نمونهگیری دردسترس استفاده شد. در این پژوهش، لینک بسته سنجش در اختیار مدیریت مدارس تیزهوشان دخترانه و پسرانه شهرستان ساوه قرار گرفت و از آنها تقاضا شد تا آن را از طریق کانال ارتباط مجازی خود با دانشآموزان، در اختیار مشارکتکنندگان قرار دهند.
در این پژوهش، محقق با رجوع به منطقی سرانگشتی در برآورد حجم نمونه، موافق با دیدگاه میرز، گامست و گارینو [13]، حجم نمونهای حدود 350 مشارکتکننده را برای اطلاع از مشخصههای روانسنجی سیاهه خودآسیبزنی اُتاواـکارکردها، خوب و مناسب تلقی میکند. در این پژوهش ملاکهای ورود شامل رضایت آگاهانه مشارکتکنندگان و اشتغال به تحصیل آنها در مدارس متوسطه دخترانه و پسرانه تیزهوشان شهر ساوه بود. علاوهبراین مقرر شد تصمیمگیری درباره خروج احتمالی مشارکتکنندگان در مرحله غربالگری دادهها انجام شود. در مرحله غربالگری دادهها، هیچیک از مشارکتکنندگان حذف نشدند.
ابزارهای سنجش
سیاهه غربالگری خودآسیبی برای نوجوانان
کیم و همکاران [14] به منظور سنجش رفتارهای خودآسیبی غیرمنتهی به خودکشی با تأکید بر ملاحظات بافتاری/فرهنگی، سیاهه غربالگری خودآسیبی برای نوجوانان را توسعه دادند. سیاهه غربالگری خودآسیبی برای نوجوانان، یک ابزار سنجش خودگزارشی کوتاه است که برای سنجش رفتارهای خودآسیبزا در نوجوانان استفاده میشود. در این سیاهه، مادّهها بر روی طیفی 2 درجهای، بهصورت بلی/خیر پاسخ داده میشوند. برایناساس، در دستورالعمل پاسخ به مادّههای سیاهه غربالگری خودآسیبزنی، از مشارکتکنندگان تقاضا میشود که اگر در طول 1 سال گذشته، نسبت به انتخاب هریک از رفتارهای خودآسیبزا اقدام کردهاند، برای آن رفتار، گزینه بلی را انتخاب کنند. حتی در بخش پایانی دستورالعمل پاسخ به مادّههای سیاهه غربالگری، خطاب به مشارکتکنندگان تأکید میشود که خودآسیبزنی غیرمنتهی به خودکشی بیانگر رفتار خودآسیبزای تعمدی است که با هدف خودکشی انجام نمیشود.
کیم و همکاران این مقیاس را ازطریق تعقیب گامهایی مانند مرور پیشینه نظری و تجربی، رصد دیدگاه کارشناسان درباره اشکال مختلف رفتارهای خودآسیبزا و درنهایت، تحلیلهای آماری توسعه دادند. در مرحله تحلیل آماری، از مجموع 28 مادّه منتخب و موجود در بانک سؤالات، ازطریق روش آماری تحلیل مؤلفههای اصلی، تعداد 10 مادّه که بار عاملی مربوط به آنها از 0/70 درصد بیشتر بود، انتخاب شدند. یافته حاصل از روش آماری تحلیل عاملی تأییدی، از ساختار تکعاملی سیاهه غربالگری خودآسیبی برای نوجوانان حمایت کرد.
در مطالعه کیم و همکاران ضریب همسانی درونی سیاهه غربالگری خودآسیبی برای نوجوانان، 0/80 درصد به دست آمد. ولیمحمدی، شکری، شعاع کاظمی و احمدی طهور سلطانی نخستین بار، مشخصههای روانسنجی نسخه فارسی سیاهه غربالگری خودآسیبی برای نوجوانان را در بین گروهی از نوجوانان تیزهوش ایرانی تحلیل کردند. در این پژوهش، نتایج روش آماری تحلیل عاملی تأییدی از ساختار تکعاملی مفروض نسخه کوتاه سیاهه غربالگری خودآسیبزنی برای نوجوانان حمایت کرد. مدل اندازهگیری تکعاملی، برازش مطلوبی با دادهها نشان داد. همچنین، نسخه کوتاه سیاهه غربالگری خودآسیبزنی برای نوجوانان، از همسانی درونی خوبی برخوردار بود (0/89=α). علاوهبراین، در پژوهش ولیمحمدی و همکاران همبستگی مثبت و معنادار خودآسیبزنی با مقیاسهای اضطراب، افسردگی و استرس و همبستگی منفی و معنادار خودآسیبزنی با رضایتمندی از زندگی، شواهد متقنی را در دفاع از روایی ملاکی نسخه کوتاه سیاهه غربالگری خودآسیبزنی برای نوجوانان فراهم کرد [15].
پرسشنامه سرمایه روانشناختی
لوتانز و همکاران [16] اولین بار پرسشنامه سرمایه روانشناختی را با هدف اندازهگیری سرمایه روانی افراد توسعه دادند و آن را در بین دانشجویان و کارکنان ادارات هنجاریابی کردند. این ابزار شامل 24 مادّه است و مشارکتکنندگان به هر مادّه بر روی یک طیف 6 درجهای از کاملاً مخالف (1) تا کاملاً موافق (6) پاسخ میدهند. براساس منطق نظری زیربنایی پرسشنامه سرمایه روانی، این ابزار از 4 بُعد خودکارآمدی تابآوری، امید و خوشبینی تشکیل شده است که هر وجه نیز 6 مادّه را شامل میشود. تمام مادّههای پرسشنامه سرمایه روانی بهطور مستقیم نمرهگذاری میشود. برایناساس، در نمرهگذاری این ابزار، همواره برای گزینه کاملاً موافقم از نمره 6 و برای گزینه کاملاً مخالفم نیز از گزینه 1 استفاده میشود.
در تعدادی از مطالعات، محققان مختلف شواهدی را در دفاع از مختصات فنی روایی و پایایی پرسشنامه سرمایه روانشناختی ارائه کردهاند [16، 17، 18]. در مطالعه لوتانز و همکاران [16]نتایج روایی عاملی پرسشنامه سرمایه روانشناختی نشان داد که ساختار عاملی پرسشنامه سرمایه روانشناختی از 4 عامل خودکارآمدی، تابآوری، امید و خوشبینی تشکیل شده است. در مطالعه تمیزی، ضرغام حاجبی و میرزا حسینی [19]، ضرایب همسانی درونی زیرمقیاسهای خودکارآمدی، امید، تابآوری و خوشبینی و نمره کلی سرمایه روانی بهترتیب برابر با 0/88، 0/86، 0/86، 0/80 و 0/93 به دست آمد.
مقیاس افسردگی، اضطراب و تنیدگی
لویباند و لویباند [20] نسخه اصلی مقیاس افسردگی اضطراب و تنیدگی را با هدف اندازهگیری افسردگی، اضطراب و تنیدگی توسعه دادند. نسخه 42 مادّهای مقیاس افسردگی، اضطراب و تنیدگی شامل مجموعهای از 3 زیرمقیاس خودسنجی است که برای اندازهگیری حالتهای هیجانی منفی افسردگی، اضطراب و تنیدگی استفاده میشود. هریک از 3 زیرمقیاس افسردگی، اضطراب و استرس شامل 14 مادّه است و مشارکتکنندگان به هر مادّه روی یک طیف 4 درجهای از «هرگز درباره من صدق نمیکند» (صفر) تا «همیشه درباره من صدق میکند» (3)، پاسخ میدهند.
در مقیاس افسردگی، ملالت، ناامیدی، بیارزش شمردن زندگی، خودناارزندهسازی، فقدان علاقه/مشارکت، بیلذتی و سکون، در زیرمقیاس اضطراب، انگیختگی خودکار، تأثیرات اسکلتی ماهیچهای، اضطراب موقعیتی و تجربه ذهنی احساس اضطراب و درنهایت در مقیاس استرس ـکه نسبت به سطوح انگیختگی غیراختصاصی مزمن حساس استـ، دشواری در آرمیدگی، انگیختگی عصبی، سهولت در تحریک شدگی/ ناآرامی، فزونتحریکپذیری/واکنشپذیری و عدم تحمل، اندازهگیری میشود.
در مطالعه شکری و همکاران [21]، ضرایب آلفای کرونباخ برای مقیاسهای افسردگی، اضطراب و استرس در مرحله پیشآزمون بهترتیب برابر با 0/82، 0/78 و 0/78، در مرحله پس آزمون اول بهترتیب برابر با 0/80، 0/75 و 0/76 و در مرحله پس آزمون دوم بهترتیب برابر با 0/79، 0/78 و 0/79 به دست آمد. در مطالعه حاضر، ضریب همسانی درونی مقیاسهای افسردگی، اضطراب و استرس بهترتیب برابر با 0/83، 0/80 و 0/82 درصد به دست آمد.
سیاهه خودآسیبزنی اُتاواـکارکردها
سیاهه خودآسیبزنی اُتاواـکارکردها، ابزاری است که از آن برای سنجش رفتارهای خودآسیبزای غیرمنتهی به خودکشی در موقعیتهای بالینی و غیربالینی استفاده میشود [10]. توسعهدهندگان این ابزار سنجش با رجوع به پیشینه نظری و تجربی در قلمرو رفتارهای خودآسیبزا، با هدف تصریح اهمّ کارکردهای رجوع به رفتارهای خودآسیبی بر انگیزانندههایی مانند شامل خودنظمدهی عاطفی، تأثیرگذاری بینفردی، خودتنبیهی، بازتعریف حدود روابط بینفردی و هیجانخواهی تأکید کردند.
در نسخه 31 مادّهای سیاهه خودآسیبزنی اُتاوا، تعداد 24 مادّه بر انگیزش افراد به شروع این رفتارها مربوط میشود. در این بخش، مشارکتکنندگان به هر مادّه بر روی طیفی 5 درجهای از به هیچ وجه (صفر) تا هر روز (4)، پاسخ میدهند. 7 ماده دیگر سیاهه با تأکید بر انگیزش افراد برای تداوم رجوع به رفتارهای خودآسیبزا، ویژگیهای اعتیادی را میسنجد. در این بخش نیز از مشارکتکنندگان تقاضا میشود تا به مادّهها بر روی یک طیف 5 درجهای از هرگز (صفر) تا همیشه (4) پاسخ دهند. نتایج مطالعات مختلف از ویژگیهای روانسنجی سیاهه خودآسیبزنی اُتاواـکارکردها بهطور تجربی حمایت کردند [10-12].
در این مطالعه، برای آمادهسازی سیاهه خودآسیبزنی اُتاواـکارکردها برای نوجوانان ایرانی از روش ترجمه مجدد استفاده شد. بنابراین، به منظور استفاده از سیاهه خودآسیبزنی اُتاواـکارکردها برای نوجوانان، نسخه انگلیسی آن برای نمونه نوجوانان ایرانی به زبان فارسی ترجمه شد. برای این منظور، با هدف حفظ همارزی زبانی و مفهومی، نسخه فارسی به کمک یک فرد دوزبانه دیگر به انگلیسی برگردانده شدند [22]. دو مترجم درباره تفاوت موجود بین نسخههای انگلیسی بحث کردند و ازطریق «فرایند مرور مکرر» این تفاوتها به حداقل ممکن کاهش یافت. بر این اساس، ترادف معنایی نسخه ترجمهشده با نسخه اصلی به دقت بررسی شد. درنهایت، دو نفر از اعضای هیئت علمی دکتری تخصصی، رشته روانشناسی که براساس مستندات موجود منتخبین به زبان انگلیسی بهطور کامل مسلط بودند، روایی محتوا و تطابق فرهنگی این سیاهه را مطالعه و تأیید کردند. در این قسمت، دو مادّه سیاهه در بخش مربوط به انگیزش شروع رفتارهای خودآسیبزا با شمول ماهیتی جنسی و بهدلیل مغایرت فرهنگی با محتوای ارزشی فرهنگ غالب در جامعه، از بین مادّههای سیاهه حذف شدند. بر این اساس، تعداد کل مادهّهای آزمون در بخش مربوط به انگیزشِ شروع رفتارهای خودآسیبزا، به 22 مادّه تقلیل یافت.