پرسشنامه سنجش حسادت (با تکیه بر منابع اسلامی)

ماهيت و محور اصلي حسادت، آرزو يا تلاش براي از دست رفتن نعمت شخص ديگر است؛ خواه به خودش برسد يا نه، و خواه به صلاح ديگري باشد يا خير. حال اگر بدون آرزوي سلب از ديگران، براي خودش نيز بخواهد، «غبطه» است؛ اگر تلاش كند بدون ضرر زدن به ديگران خودش را به آنها برساند «منافسه» است و اگر آرزو يا تلاش براي نابودي نعمت يا نقمتي بكند كه به صلاح طرف مقابل يا منسوبين خود نيست، «غيرت» است. همچنين احساس غمي نوميدانه كه هنگام از دست دادن امتيازي و يا هنگام كسب نعمتي توسط ديگران براي انسان عارض مي‌شود، «حسرت» ناميده مي‌شود كه از نشانه‌هاي حسد است. مفهوم مقابل حسد، نصيحت و خيرخواهي است؛ يعني خواستن دوام نعمت خداوند بر برادر مسلمان، كه صلاح او در آن است. اين يكي از فضايل معروف است كه آيات و روايات به آن اشاره كرده‌اند. امام محمد باقر† به نقل از پيامبرˆ مي‌فرمايد: هر يك از شما همان‌گونه كه براي خود خيرخواهي مي‌كند، بايد براي برادرش خيرخواهي كند.معيار در نصيحت و خيرخواهي اين است كه آنچه را براي خود مي‌خواهي، براي برادر خود نيز بخواهي، و آنچه را براي خود نمي‌خواهي و نمي‌پسندي، براي او نيز نخواهي و نپسندي؛ ولي معيار در حسد اين است كه آنچه را براي خود نمي‌خواهي، براي او بخواهي، و آنچه را براي خود مي‌خواهي، براي او نخواهي