دانلود رایگان پرسشنامه سنجش میزان لجبازی کودکان (نسخه والدین و مربیان)

كارشناسان علوم تربیتی لجبازی را خصلتی طبیعی و ضروری می‌دانند كه از تمایل كودك به كسب درجاتی از استقلال شخصیتی ناشی می‌شود و باید پذیرفته و كنترل شود. بر این اساس لجبازی نكردن كودك در هیچ زمینه‌ای می‌تواند نشانه یك عارضه حاد روانی باشد كه باید برای درمانش اقدام كرد.
در مقابل، لجبازی شدید و كنترل نشده نیز از رفتارهای نامناسب والدین حكایت دارد. در حقیقت لجبازی مهار گسیخته نتیجه رفتارهای والدین و شرایط محیطیاست كه كودك را به لجبازی بیشتر وادار می‌سازد. اگر كودكی لجبازی را از حد می‌گذراند باید ریشه این رفتار را در نحوه برخورد والدین و اطرافیان و تنبیه‌ها و تشویق‌های آنان جستجو كرد.

كودكان از چه سنی و چرا شروع به لجبازی می‌كنند؟ كودك از 2 تا 3 سالگی لجبازی را شروع یا بهتر بگوییم كشف می‌كند. وی به درجه‌ای از خودآگاهی و شناخت محیط و اطرافیان می‌رسد كه می‌فهمد رفتارش روی دیگران تاثیر می‌گذارد و واكنش‌ها را برمی‌انگیزد. از این رو در برخی امور و هنگامی كه از وی كاری خواسته می‌شود لجبازی را به كار می‌گیرد تا واكنش‌ها را مشاهده كند و كنجكاوی‌اش ارضا شود. این كنجكاوی می‌تواند به همان رفتار یا خواسته مربوط باشد یا به شخص درخواست‌ كننده.
كودك بدون آن كه درباره لجبازی قضاوتی داشته باشد یا آن را خوب یا بد بداند تنها لجبازی را به عنوان وسیله‌ای برای محك زدن واكنش دیگران به كار می‌گیرد. یادگیری نه گفتن و توانایی امتناع كردن قدرت لجبازی را در كودك بالا می‌برد و به او در كشف دنیایی كه پیش رو دارد كمك می‌كند.

پس چطور می‌شود كه این لجبازی به صورت معضلی حاد درمی‌آید و مایه دردسر والدین و حتی خود كودك می‌شود؟ پاسخ به این پرسش نیز حقایقی دیگر را آشكار می‌سازد. واكنش اطرافیان بویژه والدین كه كودك از نظر عاطفی به آنان وابستهاست تعیین‌ كننده ضعیف یا قوی شدن لجبازی در كودك است. واكنش‌های هیجانی، عصبی و تنبیه‌ گونه در برابر لجبازی می‌تواند ابعاد آن را گسترده كند و لجبازی را به عادتی دائمی برای كودك تبدیل سازد.
از سوی دیگر ممكن است این رفتارهای نادرست از سوی والدین نیاز كودك به امتناع و ارضای كنجكاوی را سركوب كند. در چنین شرایطی دیگر نباید انتظار داشت استقلال شخصیتی كودك در سنین بالاتر رشد كند و شكل بگیرد.

والدین باید بدانند لجبازی كودك خصلتی طبیعی است كه باید پذیرفته شود. گاهی كودك به لجبازی به چشم یك بازی نگاه می‌كند و می‌خواهد والدین را در این بازی شریك سازد. معلوم است كودكانی چنین رفتاری از خود نشان می‌دهند كه نیاز آنها به بازی و لذت بردن در كنار والدین و همچنین تماس فیزیكی با بدن والدین در آنها ارضا نمی‌شود. ممكن است كودك لجبازی را به نشانه قهر انجام دهد و بخواهد به والدین بفهماند دلخور یا مخالف است. در حقیقت لجبازی كودك در هر زمینه‌ای معنای خاص دارد كه باید درك و شناسایی شده و سپس مشكل برطرف گردد. بدترین حالت ‌آن است كه كودكی لجبازی را از حد بگذراند و والدین گمان كنند این كودك ذاتا لجباز است. چیزی به نام لجبازی یا پرخاشگری و ناسازگاری ذاتی وجود ندارد، بلكه هر معلولی در كودكان علتی دارد كه باید برطرف شود. ناگفته نماند كه نوعی از لجبازی نیز وجود دارد كه با استقبال والدین همراه است و از همین طریق تقویت می‌شود. در این حالت كه به لوس شدن تعبیر می‌شود كودك امتناع‌ها و اصرارهای بیجا را به بازیچه‌ای برای جلب توجه و بلكه رضایت والدین تبدیل می‌كند و از همین طریق تاثیری عاطفی بر والدین می‌گذارد تا به خواسته‌اش برسد.

چه باید كرد؟

ممكن است لجبازی كودك امتناع طبیعی وی از درخواست‌های مكرر و آمرانه والدین باشد كه براساس استقلال شخصیتی صورت می‌گیرد. برخی امتناع‌ها نیز دلایل مشخص جسمی و روانی دارد.
كودك باید حق انتخاب داشته باشد و این انتخاب فقط به لباس،‌ وسایل شخصی و… محدود نمی‌شود. هر كودكی با توجه به سن و میزان دركش به درجه‌ای از استقلال شخصیتی و اعمال نظراتش در انتخاب‌های گوناگون تمایل دارد. كودكان از طریق لجبازی و پافشاری بر آنچه می‌خواهند شخصیت خود به عنوان یك فرد مستقل را می‌سازند و تقویت می‌كنند. والدین باید به لجبازی‌های كودكان برای مثال هنگام امتناع از خوردن یك نوع غذا، انجام ندادن برخی امور روزمره مانند تعویض لباس یا نظافت شخصی و… احترام بگذارند و در صورت ضرورت به جای برخورد قاطع و احتمالا مقابله به مثل كودك را متقاعد كنند، ناز او را بكشند، دلیلش را برای امتناع جویا شوند، اگر مشكلی هست برطرف كنند و در نهایت از موقعیتی كه كودك در آن به لجبازی می‌پردازد برای ایجاد ارتباط عاطفی و كلامی قوی‌تر با وی استفاده كنند.

گاهی كودك به دلیل استفاده از انواع تنقلات چرب و شور اشتها ندارد و غذا نخوردن را به دستاویزی برای لجبازی و تاثیرگذاری بر والدین به كار می‌گیرد.

بدغذایی مشكلی رایج میان كودكان امروزی است و بسیاری از والدین آن را به لجبازی و ناسازگاری كودك برای همراهی در غذا خوردن با خانواده یا والدین نسبت می‌دهند. در حالی كه مهم‌ترین دلیل بروز بدغذایی بی‌اشتهایی ناشی از مصرف تنقلات به مقدار زیاد یا در زمان نامناسب برای مثال ساعتی پیش از وعده اصلی غذایی است.

تنبیه بدنی ممنوع

مشاركت دادن كودك در انجام امور، مشورت خواستن از وی بویژه در اموری كه مستقیم به كودك مربوط می‌شود، برای مثال در چیدمان اتاقش، احترام گذاشتن به خواست و سلیقه كودك، تشویق مناسب و به اندازه در صورت انجام كارهای خوب و درست، شناختن هدف وی از لجبازی و توجه كافی به كودك به نظر كارشناس علوم تربیتی مهم‌ترین روش‌های كاهش لجبازی در كودك است.
فراموش نشود لجبازی كودك یك‌ روزه شكل نمی‌گیرد و یك‌ روزه هم برطرف نمی‌شود.

لجبازی برای كودك به مرور به یك عادت و خصلت رفتاری و همچنین روشی برای پیشبرد كار، جلب توجه و اظهار وجود تبدیل می‌شود و رفع آن نیازمند زمان و توجه است. نكته اصلی درباره لجبازی كودك اجتناب از تنبیه وی است. لجبازی یك خصلت بد و پلید نیست و برای كودك هدف محسوب نمی‌شود. بر این اساس در مقابل لجبازی وی نباید از حربه تنبیه استفاده كرد.

تنبیه بدنی هم به كلی مطرود است و از نظر كارشناسان حتی نیشگون یا سیلی آرام نیز تنبیهی مخرب برای روان كودك محسوب می‌شود. تنبیه بدنی به جای جسم، روان كودك را نشانه می‌رود و تاثیری بسیار مخرب برجا می‌گذارد. تنبیه بدنی به مدت طولانی و حتی برای همیشه در یاد كودك می‌ماند و همین فراموش نكردن بخوبی گویای تاثیر مخرب آن بر روان كودك است.

نکاتی که ممکن است برای مقابله با کودکان لجباز به شما کمک کند

ممکن است شما کودکی نوپا در خانه داشته باشید که بعد از خوردن غذا قاشق غذا را محکم می گیرد و رها نمی کند. یا کودک ۶ ساله ای که لباس مورد علاقه اش را از تنش بیرون نمیاورد و دوست دارد همیشه لباس بر تنش باشد.

1. سعی کنید گوش کنید: ارتباط دو طرفه است. اگر می خواهید فرزندتان به شما گوش کند ، باید اول به آنها گوش دهید. ممکن است کودکان سرسخت عقاید جدی داشته باشند و تمایل به استدلال داشته باشند. اگر احساس کنند شنیده نمی شود ، ممکن است ناراحت شوند. در بیشتر مواقع ، وقتی کودک شما اصرار به انجام دادن یا ندادن کاری داشته باشد ، برای گوش دادن به آنها و صحبت کردن درمورد آنچه که آنها را آزار می دهد می توانید این ترفند را انجام دهید. به عنوان مثال ، اگر فرزند شما غذا نمی خورد، فرزند خود را به زور وادار نکنید. درعوض ، از آنها بخواهید که چرا آنها نمی خواهند غذا بخورند و به حرفتان گوش دهند – ممکن است دلیل این باشد که آنها بازیگوش هستند یا دچار دل درد هستند. اگر می خواهید کودک 5 ساله سرسخت شما به شما گوش کند ، سعی کنید با آرامش و عمل به او نزدیک شوید.

2. با آنها ارتباط برقرار کنید ، آنها را مجبور نکنید هنگامی که شما کودکان را به چیزی مجبور می کنید ، آنها تمایل به لجبازی و انجام هر کاری را که نباید انجام دهند دارند. اصطلاحی که به بهترین وجه این رفتار را تعریف می کند ضد تقارن است که یک ویژگی مشترک کودکان لجباز و سرسخت است. Counterwill یک نوعی از غریزه است و فقط به کودکان محدود نمی شود. با فرزندان خود در ارتباط باشید. برای مثال ، مجبور کردن فرزند شش ساله شما که اصرار دارد از صبح تا شب تلویزیون تماشا کند ، کمکی نخواهد کرد. درعوض ، با آنها بنشینید و به آنچه آنها تماشا می کنند، علاقه نشان دهید. وقتی کودک این رفتار شما را ببیند ، به احتمال زیاد پاسخ می دهند. کودکانی که با والدین یا سرپرستان خود ارتباط برقرار می کنند می خواهند همکاری کنند. امروز اولین قدم برای برقراری ارتباط با فرزند خود را بردارید – آنها را در آغوش بگیرید!

3. به کودکتان حق انتخاب بدهید بچه های لجبازممکن است استقلال خود را داشته باشند و دوست نداشته باشند همیشه به آنها گفته شود که چه کاری انجام دهند. به فرزند چهارساله خود بگویید که باید تا ساعت 9 شب در رختخواب باشد و چیزی که از دست آنها برمیاد این است که بلند می گویند نه. به کودک پنج ساله خود محکم بگویید که اسباب بازی ای را که انتخاب کرده اید بخرد و آنها آن را نمی خواهند. به جای این کار به کودک حق انتخاب دهید. به جای اینکه به آنها بگویید که به رختخواب بروید ، از آنها بپرسید که دوست دارند موقع خواب چه کتابی را بخوانند. فرزند شما می تواند همچنان نافرمان باشد و بگوید “من نمی خوابم!” وقتی این اتفاق می افتد ، آرام باشید و به آنها بگویید که واقعاً “خوب ، این یکی از گزینه ها نبود”. شما می توانید همان اندازه که لازم است حرفتان تکرار کنید . هنگامی که شما مانند یک بازنده به نظر می رسید ، فرزند شما احتمالاً تسلیم خواهد شد. حق انتخاب دادن زیاد به کودک هم خوب نیست. به عنوان مثال ، وقتی فرزند شما می خواهد یک لباس از کمد لباس انتخاب کند باعث سردرگمی کودک می شود. شما می توانید با به حداقل رساندن گزینه ها دو یا سه لباس را خودتان انتخاب کنید و بعد از فرزندتان بخواهید که از بین این موارد ، یک لباس را انتخاب کند

4- آرام باشید فریاد زدن سر کودکی که خودش هم فریاد می زند ، یک صحبت معمولی بین والدین و کودک را به یک مسابقه فریاد تبدیل می کند. ممکن است فرزند شما با فریادتان فکر کند که شما او را به یک مبارزه کلامی دعوت کرده اید. این فقط اوضاع را بدتر می کند. این وظیفه شما به عنوان یک فرد بزرگسال است که دعوا را به پایان برسانید نه اینکه آغازگر آن باشید. آنچه را برای آرامش خاطر خودتان انجام می دهید را جلوی کودک انجام دهید – دعا بخوانید ، ورزش کنید یا به موسیقی گوش دهید. موسیقی آرامش بخشی را در خانه پخش کنید تا علاوه بر خودتان فرزندانتان هم بتوانند به آن گوش کنند. هر از گاهی ، موسیقی مورد علاقه کودک خود را پخش کنید. از این طریق ، می توانید “رأی” کودکانتان را به دست آورید و همچنین آنها را از لجبازی کردن با شما منصرف کنید.

5- به آنها احترام بگذارید اگر فرزندتان چیزی را به فرزندتان تحمیل کنید ، فرزند شما احتمالاً این اقتدار شما را نخواهد پذیرفت. در اینجا چند روش وجود دارد که می توانید در روابط خود به آنها احترام بگذارید: به دنبال همکاری باشید ، اصرار نکنید که کودک دائما از قوانین پیروی کند. برای همه فرزندان خود قوانین خاص و مداوم داشته باشید با آنها همدردی کنید – هرگز احساسات یا ایده های آنها را کنار نگذارید. بگذارید فرزندانتان آنچه را که توانایی انجامش را دارند خودشان انجام دهند ، این کار به آنها می گوید که شما به آنها اعتماد دارید. منظورتان را بگویید و آنچه را می گویید انجام دهید. به گفته مثال بتسی براون براون ، نویسنده کتاب “شما رئیس من نیستید” باید مراقب رفتار خود باشید زیرا فرزندانتان همیشه شما را رصد می کنند.

6. با آنها کار کنید تغییر نحوه رفتار شما با یک کودک لجباز، می تواند نحوه واکنش آنها به شما را تغییر دهد. به جای اینکه به آنها بگویید چه کار کنند ، با آنها شریک شوید. به جای اینکه بگویید ” چون من می خواهم پس شما باید این کار ها را انجام دهید …” بگویید “بیایید این کار را انجام دهیم …” ، “چگونه می توانیم آن را امتحان کنیم …” . از فعالیتهای تفریحی برای فرزندان خود استفاده کنید. به عنوان مثال ، اگر می خواهید کودک سرسخت شما اسباب بازی های خود را کنار بگذارد ، خودتان این کار را انجام دهید و از آنها بخواهید که مثل شما باشند. همچنین می توانید انجام فعالیتی را زمان دار کنید و کودک را به چالش بکشید تا اسباب بازی ها را سریعتر جمع کند. این یک ترفند است که بهتر جواب می دهد.

7. مذاکره کنید بعضی اوقات ، لازم است با فرزندان خود مذاکره کنید. معمولاً وقتی که آنها به آنچه که می خواهند نرسند ، دست به لجبازی می زنند. اگر می خواهید آنها به شما گوش دهند ، باید بدانید چه چیزی باعث شده است تا آنها به شما گوش ندهند با پرسیدن چند سوال مانند “چی اذیتت کرده” یا “مشکل چیه؟” یا “چی میخوای؟”شروع کنید تا آنها را وادار به صحبت در مورد موضوع کنید. با این به آنها می گویید که شما به خواسته های آنها احترام می گذارید و به آنها اهمیت می دهید. ضرورت مذاکره لزوماً به معنای این نیست که شما همیشه نسبت به خواسته های آنها تسلیم شوید. همه چیز در مورد توجه شما نسبت به کودکتان است. به عنوان مثال ، فرزند شما ممکن است حاضر نشود در ساعت مشخصی به رختخواب برود. به جای اصرار ، سعی کنید بر سر یک ساعت خواب مناسب که هر دوی شما با آن موافق هستید ، به توافق برسید.

8. ایجاد یک محیط مادرزادی در خانه کودکان از طریق مشاهده و تجربه یاد می گیرند . اگر کودکان والدین خود را در تمام مدت مشغول مشاجره ببینند ، یاد می گیرند که از آن تقلید کنند. اختلاف زناشویی بین والدین می تواند به یک محیط استرس زا در خانه منجر شود و بر روحیه و رفتار فرزندان تأثیر بگذارد. طبق یک مطالعه ، اختلافات زناشویی ممکن است منجر به عقب نشینی اجتماعی و حتی پرخاشگری در کودکان شود.

9. دیدگاه کودک را درک کنید برای درک بهتر رفتار کودک لجباز خود ، سعی کنید از منظر آنها وضعیت را بررسی کنید. خودتان را جای کودکتان قرار دهید و سعی کنید تصور کنید که اگر جای آنها بودید در این موقعیت چه می کردید. هرچه فرزند خود را بیشتر بشناسید ، بهتر می توانید با لجاجت آنها مقابله کنید. با کودک همدردی کنید حتی در حالی که تسلیم خواسته های آنها نشوید. می توانید ناامیدی ، عصبانیت یا ناراحتی آنها را درک کرده و در عین محکم بودن و با اقتدار بودن از آنها حمایت کنید. به عنوان مثال ، اگر فرزند شما مایل به انجام تکالیف خود نیست ، یا از این کار غافل می شود یا اگر فرزند شما قادر به تمرکز نیست ، می توانید با شکستن تکالیف به کارهای کوچکتر که کودکمی تواند در مدت زمان کوتاه تری آن کارها را انجام دهد ، به کودکتان کمک کنید. شما می توانید وقفه های کوتاه ، یک یا دو دقیقه ای بین تکالیف در نظر بگیرید تا کودک با استرس کمتری تکالیف خود را انجام دهد

10. تقویت رفتار مثبت مواقعی پیش خواهد آمد که نمی دانید با کنترل خشم و رفتار پرخاشگرانه کودکان لجباز چه باید بکنید. اما اگر بدون فکر واکنش نشان دهید ، ممکن است نگرشی منفی نسبت به مسئله ایجاد کنید و حتی رفتارهای منفی آنها را ناخواسته تقویت کنید. به عنوان مثال ، به فرزندتان در حال گفتن “نه!” فکر کنید – آیا زیاد می گویید “نه”؟ اگر بله ، شما دارید رفتار منفی نه گفتن را در کودک تقویت می کنید. یك راه برای تغییر پاسخ های منفی كودك خود ، بازی “بله” است ، یك راهبرد هوشمندانه كه توسط ازدواج و خانواده درمانی سوزان استیفلمن توصیه می شود. هنگام انجام این بازی ، فرزند شما باید به همه چیز “بله” یا “نه” بگوید. سؤالاتی از جمله “شما بستنی را دوست دارید ، نه؟” “آیا شما بازی با اسباب بازی های خود را دوست دارید؟” یا “آیا می خواهید ببینید که فردا دایناسور شما در وان می رود؟” به احتمال زیاد از فرزند شما “بله” دریافت می شود . هرچه فرزند شما پاسخ مثبت نشان دهد ، رفتار نه گفتن او کمتر می شود

ترجمه سایت: https://www.momjunction.com/articles/effective-ways-to-deal-with-stubborn-kids_0076976/

ترجمه از : عارفه صادقی

 

منابع

1. Kimberly J. Saudino; Behavioral Genetics and Child Temperament; NCBI(2005)
2. Cuddling Does Kids (and Parents) Good; Children’s Hospital Los Angeles
3. Francesca Foti, et al.; Are young children able to learn exploratory strategies by observation?; NCBI(2018)
4. Paul R. Amato and Juliana M. Sobolewski; The Effects of Divorce and Marital Discord on Adult Children’s Psychological Well-Being; JSTOR Journals