پرسشنامه تعامل سازمانی (استاندارد)

تعامل‌پذیری یا Interoperability ، ویژگی است که به « قابلیت کار کردن سامانه‌ها و سازمانهای گوناگون با یکدیگر»  دلالت می‌کند. اگر بخواهیم این گونه از تعامل پذیری را تعریف کنیم، می‌بایست ابتدا دو سازمان یا دو سامانه‌ای که در دو سازمان مختلف مستقر هستند، را در نظر بگیریم که نیاز به برقرار ارتباط با یکدیگر دارند. این دو سازمان به طور عمده ارتباط خود را از طریق ارتباطات تلفنی کاشناسان، تبادل اسناد یا … بر قرار می‌کنند.

اگر در شرایط نیاز به برقرار ارتباط، مدیران سازمان به خصوص مدیران فناوری اطلاعات، بتوانند این نوع از ارتباطات را به شکل تبادل دیتا و خدمات تغییر دهند، در اصل توانسته‌اند کیفیت برقراری ارتباط را بالا برده و هزینه‌های به مراتب کمتری را برای این مهم، صرف کنند. ایجاد ارتباط میان سامانه‌ای، سازمانها را قدرتمندتر و چابک‌تر خواهد کرد.

به طور مثال اگر مسئول منابع انسانی یک سازمان، هر ماهه بخواهد از نرم افزارهای مربوط به حقوق و دستمزد، کارکرد کارکنان را استخراج کند و لیست خروجی آن را، برای پرداخت، به سازمان دوم یعنی بانک تحویل دهد، زمان و هزینه زیادی را باید صرف کند که این زمان هر ماهه تکرار خواهد شد. حال اگر این دو سازمان، با عقد یک تفاهم‌نامه ، قالب دیتای قابل فهم خود را به یکدیگر معرفی کنند و سبدی برای قرار دادن خروجی‌ها تشکیل دهند، خواهند توانست به سرعت و با صرف هزینه‌ای پایین، وظایف خود را به انجام رسانند.

همانطور که مشاهده می‌شود، برای ایجاد ارتباط بین سازمانها نیازی به داشتن یک کانال ارتباطی اختصاصی نیست (که هزینه‌ها را افزایش دهد) بلکه کافی است در قالب یک قرارداد، بتوان دیتا و خدمات مورد نظر سازمان دیگر را تولید کرد و با ایجاد دسترسی به همان داده (که در سبد داده قرار داده شده است)، سازمان دوم را از آن مطلع ساخت. سازمان دوم هم نیازی به ورود در داخل سازمان اول ندارد بلکه تنها دیتای مورد نظر خود را برداشت خواهد کرد. به این طریق هم امنیت سامانه‌های هر دو سازمان حفظ می‌شود و هم ارتباطات بین سازمانی به نحو مطلوبی برقرار خواهد شد و از توانمندی بدست آمده می‌توانند بیشترین خدمت رسانی را داشته باشند.

البته ایجاد این نوع ارتباطات نیاز به زیرساختهایی در دو سازمان دارد. در شرکتهای مرتبط با صنعت نفت و گاز که پیمانکاران زیادی فعالیت می‌کنند سامانه‌های مختلفی مستقر هستند، و به تبع ارتباطات زیادی بین کارفرما و پیمانکاران و همچنین بین خود پیمانکاران وجود دارد، ظرفیت ایجاد این خدمات وجود دارد که می‌توان با ایجاد تفاهم‌نامه‌ها و تمهیداتی، این گونه ارتباطات ایجاد شده و سامانه‌های موجود به سمت تعامل پذیری عملی پیش روند.

تفاوت تعامل پذیری  و یکپارچه‌سازی :

1-سامانه‌های تعامل پذیر با یکدیگر همزیستی  دارند: به این معنا که این سامانه‌ها با اینکه از یکدیگر کاملا جدا هستند اما سازگاری و ارتباط مناسبی را توسط قراردادهای فی مابین با یکدیگر فراهم می‌آورند.

2-این سامانه‌ها دارای خودمختاری  هستند: یعنی استقلال کامل خود را حفظ و به طور کاملا مستقل عمل می‌کنند.

3-دارای هم پیمانی هستند : به این معنا که آمادگی بوجود آوردن پیمان همکاری بین سامانه های دیگر را دارند.

اما در سامانه‌هایی که مجتمع‌سازی می‌شوند، معانی فوق الذکر وجود ندارند بلکه در این نوع سامانه‌ها:

1-سامانه‌ها و یا اجزاء آنها با یکدیگر هماهنگی دارند: به این شکل که الگوی واحد و از قبل تعریف شده‌ای را برای ارتباط دارند و وجود این الگو های ارتباطی سبب ایجاد هماهنگی می‌شود.

2-سامانه‌ها و یا اجزاء درون آن به هم وابستگی دارند: یعنی برای هر یک از اجزاء وظیفه مشخصی تعیین شده است و اجزاء دیگر به آن وابستگی زیادی دارند.

3-وجود یک ریختی : در مجموع در کل سامانه شما یک ریختی در طراحی و عملکرد و حتی پیاده سازی دارید.

جمع بندی :

با توجه به مطالب مطروح شده می‌توان به این نتیجه رسید که سازمانهای بزرگ مانند وزارت نفت ، و … دارای زیرمجموعه‌های کارفرمایی و پیمانکاری هستند که نیاز به ارتباطات سیستمی و بین سازمانی دارند. اگر واقع بین باشیم خواهیم دید که نمی‌توان به سادگی سامانه‌های اجرایی این سازمانها را به طور یکپارچه طراحی کرد و این روش مستلزم صرف زمان و هزینه زیادی است و بعضا امکان پذیر نیست.

یکی از راههایی که می‌تواند ضمن حفظ استقلال سازمان و سامانه، ارتباط مفیدی را فراهم سازد، استفاده از تعامل پذیری است. این روش،قواعد خاص خود را دارد و البته امکانات زیادی را برای ارتباط سامانه‌ها فراهم می‌سازد. لازمه پیاده‌سازی فرآیند تعامل‌پذیری در مجموعه‌ای از سازمانها، اعتقاد و تصمیم مدیران سازمان و اشراف لازم  به مزایای آن، همچنین ایجاد زمینه‌های تفاهم بین سازمانی است. در این وضع می‌توان خدمات و ارتباطات مطمئن و کاربردی را در سطح سازمان و محیط آن فراهم آورد.

[1]- کارگری، مهرداد، 1392. معماری وب و مهندسی اینترنت. مجموعه  اسلاید های دانشگاه تربیت مدرس ، شماره 2.

[2]- Institute of Electrical and Electronics Engineers. IEEE Standard Computer Dictionary: A Compilation of IEEE Standard Computer Glossaries. New York, NY: 1990..

[3]- Slater, T. “What is Interoperability?”, Network Centric Operations Industry Consortium – NCOIC, 2012.

[4]- Willium y Arms 2000(afifa iqbal).

[5]- Slater, T. “Cross-Domain Interoperability”, Network Centric Operations Industry Consortium – NCOIC, 2013.

[6]- http://en.wikipedia.org.

[7]- http://www.himss.org.

[8]- This article incorporates public domain material from the General Services Administration document “Federal Standard 1037C” (in support of MIL-STD-188).

[9]- This article incorporates public domain material from the United States Department of Defense document “Dictionary of Military and Associated Terms”.