دانلود مبانی نظری نقش آب در معماری سنتی ایران با تاکید بر مفاهیم فنگ شویی

منظور از مبانی نظری پایان نامه و پروپوزال، تئوریها، نظریه ها و مدلهای علمی است که پژوهشگر به عنوان سنگ بنای پژوهش خود انتخاب می نماید تا بدین طریق بتواند نتایج پژوهش خود را در راستای آزمون نظریه یا مدل مورد نظر تبیین نماید.

نوشتن فصل دوم پایان نامه (مبانی نظری و پیشینه پژوهش) کاری بسیار طاقت فرسا و زمان بر است. اما می توان با استفاده از مطالعات انجام شده قبلی و گزینش مباحث از میان آنها، به صورت قانونی در زمان و هزینه صرفه جویی نمود.

پس از پرداخت موفق می توانید فایل ورد مبانی نظری موردنظر خود را سریعا دانلود نموده و اقدام به نگارش فصل دوم پایان نامه خود فرمایید.

دانلود مبانی نظری نقش آب در معماری سنتی ایران با تاکید بر مفاهیم فنگ شویی

تعداد صفحه: 90

نوع فایل: ورد (قابل ویرایش)

منابع: ندارد

همین الان دانلود فرمایید

قیمت: فقط 45000 تومان

خرید فایل

دانلود مبانی نظری نقش آب در معماری سنتی ایران با تاکید بر مفاهیم فنگ شویی

گزیده ای از متن:

آب بعنوان یکی از عمده ترین جلوه های زندگی از قدیم تحت توجه تمدنهای گوناگون بوده به صورتی که در شماری از فرهنگهای کنونی می توان به اساطیری در خصوص نحوه ظهور و تکوین یا ارتباط آن با ظهور عالم هستی دست پیدا کرد. خلاصه ای از اساطیر موجود در تمدنهای گوناگون، در زیر مورد ارائه می­گردد: به اعتقاد سومریان در شروع حیات جز «آب» چیز دیگری موجود نبوده و تمامی چیزهای دیگر از آب ایجاد گردیده اند، در شروع آفرینش فقط الهه (نمو)، یعنی آبهای نخستین موجود بود. الهه (نمو)، پسر و دختری را خلق کرد. نام پسر (آن) یا الهه آسمان و نام دختر (کی) یا الهه زمین بود. در اساطیر بابلی بجای الهه «نمو»، الهه «تعامه» بعنوان الهه آب معرفی گردیده است. تفکرات بابلیان در خصوص خلقت را می توان در حماسی مشهور به اسم «انيوما ایلیش» بصورت جامع ملاحظه نمود که توام با حماسه گیلگمش از کهن ترین حماسه های دنیا محسوب می­گردند.( اخوان بهبهانی، ۱۳۸۲)

در اساطیر سوری، الهه «بعل» بعد از پیروز گردیدن بر «یم» الهه آبهای نخست، سامان دهی دنیای هستی را آغاز نموده است. به همین ترتیب، در اساطیر مربوط به کشور مصر هم به الهه «رع» اشاره گردیده و در خصوص او نقل گردیده که رع نخستین الهه های بوده است که از آب های نخست خروج یافت و بعد از خارج گردیدن، سایر الهه ها را خلق نمود. در اساطیر یونانی هم «اقیانوس» بعنوان الهه آبهای نخست معرفی گردیده و وی اولین الهه ای می باشد که جهان هستی را ایجاد نموده است.

منداییان پیروان يحیای تعمیدگر و یکی از اقلیون مذهبی کشورمان، کشور عراق و کشور سوریه می باشند. منداییان با اسم صابئین هم معروف می باشند، (ابوالقاسم پور، ۱۳۸۷) عمده ترین ارکان مذهبی انان غسل تعمید در ایام یکشنبه در آب جاری می­باشد. والاترین مقام روحانیون در بین آنان «گنجور» و بعد از آن «ترمیده» می­باشد. ( برونه – فروزنده، ۱۳۷۹).

۲ – ۲- جایگاه آب در ایران (پیش از اسلام)

در ایران باستان، آب یک عنصر مقدس محسوب می­گردیده و به اعتقاد زرتشتیها بعد از آتش، پاکترین عنصر می­باشد. آب دومین مخلوق از خالقان 7 گانه بوده که اورمزد ایجاد نموده (بندهش، ۱۳۸۰) و خلقت آن بعد از آسمان و در طی پنجاه روزه (از روز چهل و شش بعد از اعتدال بهار) صورت پذیرفته که در انتهای آن پنج روز گاهنبار دوم قرار دارد. مردمان ایران اعتقاد داشته اند که کل سطوح زیرزمین را آب تشکیل داده و نگهبانی آب ها هم بر دوش خرداد امشاسپند می­باشد. بر اساس برخی عقاید، تمامی آفریدگان اصالتا بصورت قطره ی آب بوده و بر اساس برخی دیگر از اعتقادات، اصالت تمامی مخلوقان از آب سرچشمه گرفته است بجز تخمه مردم و چارپایان فایده مند که از آتش تشکیل گردیده است. به اعتقاد مردمان ایران باستان، دریای وسیعی به اسم فراخكرد در حاشیه کوه البرز بر روی زمین موجود بوده که یک سوم سطح زمین را می پوشاند و تمامی ابهای دنیا پس از تطهیر از آلودگی ها در نهاین به آن می ریخته اند.

آب، پنجمین ماه در تقویمهای مرتبط با سریانی، هشتمین ماه در تقویم شمسی ملل عربی و مساوی با ماه اوت میلادی در ملل غربی می­باشد. این ماه دارای 31 روز بوده و بعد از تموز و قبل از ایلول جای خواهد گرفت. این لغت، ریشه ای سامی داشت و شکل کهنتر آن « اَبو» می­باشد. بیرونی آن را به 3 طریق آب، اَب و اوب ثبت نموده است. در سال عرفی یهودیان، آب یازدهمین ماه و در سال مذهبی انها پنجمین ماه به حساب می­آید که از سی روز برخوردار بوده و مساوی با جولای – اوت میلادی می­باشد. به همین ترتیب آب در ادبیات پارسی اکثرا از ماههای تابستان محسوب می گردیده است. (موسوی بجنوردی، ۱۳۶۷)

نکته ای که در اینجا بایستی بدان توجه داشت، توجه به تاثیر تجریدی آب در ایرانیان باستانی است، به صورتی که مشاهده می­کنیم ستایشگاه ها (معبدهای آناهیتا و آتشخانه ها) در جانب آب و با والاترین احترامها به وجود آن تشکیل می­شدند و در آنان، آب معبر بشر جهت وارد گردیدن به یک دنیای دیگر بوده است، جهان نابتر که کالبد توانایی عبور از ان را ندارد. به همین منوال، استقرار توام با مسالمت آب و آتش در جانب همدیگر که مثالهایی از آن را در آتشکده آذر گشنسب و آتشکده کاریان (فیروز آباد) می­توان ملاحظه نمود، نشان دهنده اتحاد آنان با وجود استعارات متضاد این دو عنصر می­باشد که توام با خاک و باد عنصرهای تشکیل دهنده عالم را تشکیل خواهد داد. آب و آتش لازم و ملزوم جهت استمرار زندگی هستند و این در صورتی است که هر دوی آنها نیز قادر هستند هستی دهنده و هم ویران کننده باشند.

اهالی ایلام شهر مقدس دور – اونتاش و معبدهیا خویش را در جانب رود دز احداث کردند و نخستین مشاهدات مجالس ستایش آب و سیستمهای تصفیه آب در ایرانیان باستانی در این شهر ملاحظه گردیده است. اهالی ایلام مراسم اعیاد بهاری خویش را در کناره های رودخانه ایدیده (دز) اجرا می­نمودند. در این جشنها، اشکال خدایان و الهه های گوناگون، با حضور پادشاه و دسته ای از روحانیان و مردمان بهمراه ذکور ویژه به ساحل منزه رود حمل گردیده و از همان جا توسط قایق بوسیله رود به بیت اکتیو (خانه اعیاد و جشنها، معبدی در حاشیه رود در بیرون از دیوار شهر) منتقل می­گشت تا مراسمات دینی در فضاهایی سرشار از آزادی و در ارتباط مستقیم با فضاهای طبیعی و آب برپا شود.

بر روی یکی از کتایب چغازنبیل از نهر آبی حرف زده شده که آب را به شهر انتقال میداده است. این شهر به حکم اونتاش گال شاه ایلامی- احداث گردیده و وقف الهه های گال و اینشوشیناک بوده است. یوسف اوف در مستندات شوش از وجود میدان یا کشتزار نهر خدا حرف می­زند. این مقوله نمایان می­سازد که برخی از نهرها، مقدس میبوده اند و به معابد متعلق بوده است.

در دوره هخامنشیان، تاج گذاری پادشاهان در معبد آناهیتا در پاسارگاد اجرا می­گردیده است. حتی معتقد هستند که انتشار و رواج منسکهای دینی آناهیتا از پاسارگاد آغاز گردیده و آناهیتا، خدای باستان محسوب گردیده است. معبد آناهیتا در نقش رستم که مرکز دینی مردم ایران بوده سابقا زیر تسلط ایلامی ها بوده است. در دوره هخامنشیان اسم آناهیتا برای اولین دفعه در کتایب اردشیر دوم در شهر همدان و شوش ارائه گردیده و بعد از اهورامزدا و قبل از میترا (مهر) ذکر گردیده است. معبدهای آناهیتا در هگمتانه و کنگاور در دوران اردشیر دوم احداث گردیده اند تا با اجرای رسوم ستایش، رضایت خدای آبها و نعمت و برکت مهیا می­گردد. (ورجاوند، 1363)

در دوران سلوکیان، آناهیتا در مقامی رفیعتر مستقر گردیده و معبدهای آناهیتا از منزلت و ثروتهای چشمگیر بهره مند بوده اند. در دوران پارتیها هم تثلیث اهورامزدا، ناهید و مهر موردپرستش قرار می­گرفت حین آن که در این بین ناهید از اهمیت بالاتری بهره مند بوده است(علم الهدی، ۱۳۸۲).

در دوران ساسانیان، مذهب رسمی ایران آئین زرتشت بوده که در آن، استمرار تقدیس آناهیتا به نوع دیگری ملاحظه می­گردد. پشت پنج اوستا که یکی از مصادیق زیبایی های بی نظیر پشتهای آن می­باشد، به آناهیتا متعلق است و آن بعنوان تجسم سماوی و زمینی آب در جهانبینی زرتشتیان طرح می­گردد(ورجاوند، 1363).

در انتهای دوران ساسانیان، وسیعترین سمبلهای دینی، سیاسی و فرهنگی آن دوره، آتشکده آذرگشنسب احداث می­گردد که پاداشاهان ساسانیان از تیسفون مقر حکومت خود بصورت پیاده به این جا  می امده اند. این آتشکده در جانب یک دریاچه در حال جوش در دهانه یک مخروط آتشفشان به قطر 100 متر احداث گردیده که خود نمایانگر اهمیت آب در آئین زرتشت است. در حواشی آتشکده هم معبد آناهیتا  قرار دارد که آب دریاچه توسط رودی به معبد ورود می­یافته، در دالان ها در حال گردش بوده و در میان معبد به صورت آرام حضور پیدا می­کرده است. سیستم چرخش آب در این معبد به میزان زیادی با معبد آناهیتای نیشابور مشابه است. این مجموعه برروی صفهایی طبیعی به بلندای 50 متر از عمق دریا مسقر بوده و توسط دویاره ای با 2 در و 38 برج محاصره می­گردیده است. ابنیه و دریاچه بدون تبعیت از حصارهای بیضی حواشی بشکل 2 مربع که یک مستطیل وسیع را تشکیل نموده، احداث گردیده اند. آتشکده و دریاچه برروی محوری اصل (شمالی-جنوبی) مجموعه قرارگیری نموده و عنصرهای بااهمیت دیگری نظیر دروازه، ورودی اصلی، محراب آتش و ایوان اصلی هم برروی این محور مستقر گردیده اند. آب و آتش پیوند خویش را در قلعه ای بر بلندای کوه و در تماس با آسمان و فاضی طبیعی جشن می گرفته اند. در جوار این آتشکده، مجموعه زندان سلیمان موجود است که خیلی مشابه با آتشکده آذرگشنسب است و باستان شناسان اعتقاد دارند که به دلیل کاهش آب در این زندان، ستایشگاه به این مکان انتقال می­یابد. زندان تخت سلیمان در آذربایجان از اماکم مورد تقدیس پیش از اسلام مرتبط با سده هفت پیش از میلاد است.  یک آتشفشان به بلندای 110 متر که یک دهانه آتشفشانی به گودی 100 متر و قطر 70 متر را دارد. این دهانه در آن دوران مملو از آب بود و ستایشگاه در گردی آن برروی قله احداث گردیده است. تراسی پرارتفاع، مرکزی ترین هسته این مجموه را شامل می گردد و در حواشی آن یک حلقه دربردارنده 63 طاق (سکونت گاه موبدان و رائران) بنا گردیده است. این مجموعه توسط حصاری بشکل قلعه محافظت می­گردیده و در میان تراس، آتشی مقدسی روشن می بوده است. به نقل از برخی روایات، مکان تولد زرتشتت در سده دهم پیش از میلاد در حواشی این مکان مشخص گردیده است. در مجموعه زندان تخت سلیمان، معماری بر گرد آب تشکیل شده و آب هسته مرکزی و اتحاد مجموعه را شکل می بخشد. این الگو در آتشکده آذرگشنسب هم بر چشم می­خورد و ما در دوره اسلام شکل کاملتری از آن را نظاره گر می­باشیم. معبد آناهیتای بیشابور، ستایشگاه اردو سور آناهیتا و مکان دلبازی و بازی با آب می­باشد. این معبد نه فقط از لحاظ سبکهای معماری مهم می­باشد بلکه سیستم تنظیم، تقسیم و کنترل آب هم در آن درخورتوجه می­باشد. معبد بصورت یک مکعب فاقد سقف می­باشد که در حواشی دالانهایی دارای سقف داشته و توسط راه پله­ای از سطوح زمین به ستایشگاه آب خواهیم رسید. آب از رود همجوار خود به بنا ورود می­یافته، بوسیله سنگی تقسیم کننده به سه مجرا بخش بندی شده و در دالانهایی در جوار بنا چرخش یافته و به صحن ستایشگاه ورود می­یابد. چرخش آب در این معبد صحنه ای دلفریح بهمراه با احساس احترام داشته و نشان دهنده اهمیت ویزه دینی و توجه به ستایش ایزدبانوی آب اردوی سور آناهیتا می­نماید. این معبد را با معبد استخر تحت قیاس قرار داده اند که از سطوح کیفی معماری و نقوش آن اطلاعاتی در دسترس نمی­باشد. در مجموعه آتشکده آذرگشنسب، معبد آناهیتای کوچک موجود است که از جنبه نقشه، سطوح کیفی ساختمان و سیستمهای چرخش گردش آب خیلی به معبد آناهیتا در بیشابور مشابه است و اختلاف این دو بنا در سقف دار بودن معبد آناهیتای آتشکده آذرگشنسب است(علم الهدی، ۱۳۸۲).

2 – 3 جایگاه آب در ایران(دوره اسلامی)

خداوند در آیه های گوناگونی، ادم را به تامل در خصوص آب و شاکریت به علت این نعمت والا دعوت نموده است. آب در کتاب مقدس قرآن بعنوان برکت الهی که زندگی بخش است، زندگی را حفظ نموده و انسان و زمین را پاک و تطهیر می­نماید وصف گردیده و همچنین آمده که عرش خداوند بر آب احداث گردیده و بهشت بصورت باغاتی وصف گردیده که نهرها در آن جریان دارد.

در کتاب بزرگ قرآن آب، رزق خداوند بوده و بایستی از آن بصورت درست و بجا استفاده گردد، خالق و نازلگر آب شرب خدا است و اوست که با آن بشریت و جانداران را سیراب می نماید، این اهمیت به میزانی است که ظهور چشمه سارها برروی زمین از آیه های الهی معرفی گردیده و چشمات بهشتی یکی از پاداشهای متقین در بهشت وصف شده که اهل جهنم از آن بی بهره خواهند بود و از این حیث از اهل بهشت تقاضای آب آشامیدن می­نمایند.

قرآن حین تصريح این مطالب که خدا منتقل کننده آب به زمینهای خشک می­باشد، ایمان، تقوا، توبه و استقامت در راه اعتقاد را هم از دلایل کثرت و برکات آب معرفی نموده است. به همین ترتیب، در آیه های گوناگون سماوات و ابرهایی که توسط باد تراکم پیدا می­کنند و چاهها و دریاها و زمینها و کوه ها را از منبعهای تولید و تدارک آب معرفی می نماید که این مقوله خود بیان کننده دیدگاه علمی و عملی مذهب اسلامی به وقایع جهان می­باشد…..

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.